Związek zawodowy

Jest to forma stowarzyszania się osób pracujących, mająca służyć ochronie ich interesów, takich jak kontrola przestrzegania prawa pracy, zawieranie z pracodawcami zbiorowych układów pracy określających m.in. warunki finansowe poszczególnych grup pracowniczych czy też występowanie do organów mających wpływ na procesy prawodawcze z wnioskami dotyczącymi kwestii pracowniczych. Związki zawodowe mogą realizować swoje postulaty poprzez negocjacje z pracodawcami, a także poprzez organizowanie akcji protestacyjnych (strajków). Zdarza się także, iż poza zadaniami realizowanymi względem pracodawców związki zawodowe realizują także szereg działań względem swoich członków. Mają one różnorodny charakter: od samopomocowego (udzielanie nie oprocentowanych pożyczek), poprzez edukacyjny (prowadzenie kursów podnoszących kwalifikacje pracowników), aż do socjalnego (dofinansowywanie wypoczynku).

W Polsce związki zawodowe działają na podstawie ustawy z dnia 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, która określa ich charakter (organizacja dobrowolna), cele (reprezentowanie pracowników i działanie w ich interesie), a także ich status (posiada osobowość prawną i niezależność organizacyjną). Działalność związków zawodowych często poddawana jest krytyce z uwagi na częste występowanie z postulatami, które w ostatecznym rozrachunku nie służą interesom osób pracujących. Walka o cele krótkofalowe, takie jak wyższe płace, wyższe świadczenia socjalne osób będących na emeryturze, skracanie czasu pracy powoduje podnoszenie kosztów pracy, a zatem także zmniejszenie konkurencyjności wyrobów danej firmy. Co ostatecznie prowadzi do zmniejszenia jej rentowności (poziomu korzyści odnoszonych z prowadzonej działalności). To zaś prowadzi w ostatecznym rezultacie do zwolnień.

W Polsce działają obecnie dwa największe związki zawodowe (czy też centrale związkowe). Pierwszym z nich jest Ogólnopolskie Porozumienie Związków Zawodowych (OPZZ) mające siedzibę w Warszawie, drugim zaś Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność” (NSZZ „Solidarność”), z Komisją Krajową w Gdańsku. Wedle dostępnych danych do OPZZ-u należy obecnie około 3 mln członków (w tym 500 tys. emerytów), zaś do NSZZ „Solidarność” około 900 tys. Oba związki należą do Międzynarodowej Organizacji Pracy. Ich początki sięgają jeszcze czasów poprzedniego ustroju (sprzed transformacji 1989 roku), choć wielu komentatorów uważa, iż nie należy łączyć dzisiejszej Solidarności z tą z roku 1980, która doprowadziła do porozumień sierpniowych. Tamta miała charakter ogólnospołecznego poruszenia, które dalece wykraczało poza sprawy pracownicze, doprowadzając ostatecznie do upadku komunizmu w Polsce. To właśnie dzięki swojemu ponad związkowemu charakterowi w szczytowym okresie swoich działań zrzeszała ponad 10 mln członków, z bardzo odmiennych środowisk społeczno-politycznych, także takich, które dziś reprezentują wrogie obozy bieżącej sceny politycznej w Polsce. Przykładem są choćby środowiska skupione z jednej strony wokół Adama Michnika i Gazety Wyborczej (stanowiące w przeszłości główny trzon KOR-u – Komitetu Obrony Robotników), a z drugiej wokół braci Lecha i Jarosława Kaczyńskich. Trudno sobie dziś wyobrazić, iż mogło dojść do działań, w których oba środowiska stały obok siebie. Ale na tym polegała siła postawy antykomunistycznej przed rokiem 1989 – cel, jakim było obalenie systemu był na tyle dominujący, iż ponad wyznawanymi doktrynami i ideami połączył członków różnych obozów i światopoglądów.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych