Żelazna kurtyna

Pojęcie określające porządek polityczny panujący w Europie Środkowo – Wschodniej po II wojnie światowej, polegający na poddaniu ogromnej części Starego Kontynentu realiom komunistycznej dyktatury, w której cenzura, system policyjno – donosicielski, łamanie praw człowieka i uprzedmiotowienie społeczeństw stało się elementem codzienności.

W swojej książce Europa walczy, 1939 – 45 Norman Davies pisze o tym w następujący sposób: „Europa zaczynała się dzielić na dwie odrębne strefy. Stalin powiedział, że systemy polityczne w powojennej Europie będą odpowiadać ostatecznemu rozlokowaniu poszczególnych wojsk, i wobec braku jakiegoś alternatywnego układu ten przepowiedziany podział stawał się rzeczywistością. 5 marca 1946 roku w Fulton w stanie Missouri Churchill wygłosił profetyczną mowę, w której znalazły się te dobrze znane słowa: <<Od Szczecina nad Bałtykiem do Triestu nad Adriatykiem opuściła się żelazna kurtyna w poprzek kontynentu. Poza tą linią znajdują się wszystkie stolice byłych państw środkowej i wschodniej Europy: Warszawa, Praga, Wiedeń, Budapeszt, Bukareszt i Sofia – wszystkie te sławne miasta i zamieszkująca wokół nich ludność leżą, że tak się wyrażę, w sferze radzieckiej i wszystkie, w takiej czy innej formie, podlegają nie tylko wpływom radzieckim, ale kontroli z Moskwy w bardzo wysokim, niekiedy rosnącym stopniu. (…) Z tego, com widział podczas wojny u naszych przyjaciół i sojuszników rosyjskich, doszedłem do przekonania, że niczego bardziej nie podziwiają oni niż siły i niczego bardziej nie lekceważą niż słabości, a zwłaszcza słabości militarnej”.

Wyrażenia „żelazna kurtyna” używano już wcześniej, ale teraz stało się ono przyjętym określeniem cechującym sytuację polityczną w Europie. We wszystkich krajach na Wschodzie, które znalazły się pod sowiecką okupacją, stłumiono podstawowe wolności – przemieszczania się, słowa, zgromadzeń i sumienia, a kontrast między Wschodem i Zachodem z dnia na dzień wzrastał.

W latach 1945 – 1948 można także było obserwować inny proces: różnice między reżimami panującymi w Europie Wschodniej malały w miarę wprowadzania wszędzie norm stalinizmu. Na początku Związek Radziecki zadowalał się sprawowaniem ogólnej kontroli, i tolerował odmienność. Ale widać było, że „blok sowiecki” krzepnie. Moskwa wzywała partie komunistyczne we wszystkich krajach, aby utwierdzały swoją kierowniczą pozycję i eliminowały rywali>>.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych