Wymiar sprawiedliwości

Jest to jeden z najistotniejszych elementów współczesnego państwa prawa, polegający na rozstrzyganiu powstających pomiędzy poszczególnymi podmiotami sporów i karaniu osób łamiących prawo. Spory te w zależności od ich charakteru mogą należeć do kategorii karnych, cywilno – prawnych bądź państwowo – prawnych (administracyjnych). Te pierwsze charakteryzują się tym, iż powstają na skutek złamania kodeksu karnego i popełnienia przestępstwa. Te drugie są efektem nie wywiązania się z zasad, określonych przez same strony zobowiązania (np. umowa najmu, umowa o pracę, zobowiązanie wykonania określonej usługi). Te trzecie zaś wynikają z prawa narzucającego określonym podmiotom takie a nie inne zachowanie (np. wydanie pozwolenia na budowę czy licencji na sprzedaż alkoholu). Karanie zaś to wymierzanie określonej dolegliwości za złamanie przepisów prawa.

Konstytucja RP w art. 175 w ust. 1 stwierdza, iż „wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe”. Widać zatem, iż trybunały w sensie konstytucyjnym nie stanowią części wymiaru sprawiedliwości, choć potocznie zwykło się je stawiać w jednym szeregu z sądami stanowiącymi obok władzy ustawodawczej i wykonawczej, trzecie ramię władzy w państwie (zarówno w sensie organizacyjnym jak i kompetencyjnym).

Jeżeli chodzi o strukturę wymiaru sprawiedliwości, to wygląda on tak, iż w ramach sądów powszechnych działają trzy rodzaje sądów (od najniższego): rejonowe, okręgowe i apelacyjne, gdzie częścią sądów rejonowych są także sądy grodzkie. W przypadku sądów administracyjnych mamy do czynienia z systemem dwuinstancyjnym, gdzie pierwszą instancją są wojewódzkie sądy administracyjne, zaś drugą Naczelny Sąd Administracyjny. Zaś w przypadku sądów wojskowych pierwszą instancją są sądy garnizonowe, drugą zaś wojskowe sądy okręgowe. Na samej górze sądownictwa powszechnego i wojskowego znajduje się zaś Sąd Najwyższy, który sprawuje nad nimi nadzór judykacyjny (w zakresie poprawności sądzenia).

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych