Warstwa społeczna

Pojęcie wprowadzone do nauk społecznych przez niemieckiego socjologa, historyka i ekonomistę – Maxa Webera – który w swoim dziele Ekonomia i społeczeństwo sformułował (uznany dziś za klasyczny) podział tego pojęcia. W świetle zaprezentowanej teorii może być ono rozumiane trojako: (1) jako wyodrębniona z racji jakiejś cechy część klasy społecznej (2) jako kategoria społeczno – zawodowa, posiadająca szczególne dla siebie cechy, wyodrębniające ją spośród całego społeczeństwa, np. klasa inteligencka (3) jako grupa ludzi żyjących w podobnych warunkach materialnych czy dotyczących sposobu życia (rolnicy).

Wedle pierwszego rozumienia warstwa społeczna to pewna część klasy społecznej, która charakteryzuje się podobieństwem swojej sytuacji społecznej i materialnej. Klasy – jak przekonywał Weber – to zjawisko niejednorodne, a zatem mające w swoich strukturach mniejsze grupy cechujące się odmiennością pochodzenia oraz przynajmniej pewnej części interesów. Stąd też w ramach jednej klasy (dajmy na to robotniczej) mogą występować mniejsze społeczności cechujące się np. brakiem specjalistycznych kwalifikacji bądź też takie kwalifikacje posiadający.

Wedle drugiego rozumienia, warstwa społeczna to pewna społeczność charakteryzująca się określoną pozycją społeczno – zawodową i realizowaną rolą. Wedle tego spojrzenia do jednej warstwy mogą przynależeć osoby cechujące się znaczącymi odmiennościami społecznymi, jednak należącymi do tzw. grupy pracowników umysłowych: nauczycieli, urzędników państwowych, przedstawicieli wolnych zawodów (pisarzy, poetów, publicystów), oficerów wojska itp. Tym, co przesądza o zaklasyfikowaniu do jednej warstwy (określanej niegdyś mianem inteligencji) wynika z typu wykonywanej pracy.

Trzecie rozumienie postrzega warstwę jako osoby żyjące w podobnych okolicznościach (warunkach) i tworzące podobny styl życia. Nie oznacza to, iż będą oni identyczni pod względem ekonomicznym, jednak przeważająca ich część ujawnia pewien zespół niezwykle podobnych istotnych społecznie cech. Jako przykład można tu pokazać chłopów (z ich przywiązaniem do tradycji) czy emerytów (z racji podobnego sposobu przeżywania swojej starości, często wynikającego z bardzo niskich dochodów, ale także stanu zdrowia).

Ostatni sposób opisu pojęcia warstwy społecznej w ujęciu weberowskim dotyczyć będzie osób o podobnym statusie społecznym, a zatem zespoły cech wynikających z poziomu wykształcenia, zamożności, prestiżu wykonywanej pracy i udziału we władzy. Weber bowiem nie dzielił społeczeństwa jak Karol Marks – klasowo (przeciwstawiając jedne klasy innym; np. robotników burżuazji), ale układał poszczególne grupy statusowe w ujęciu gradacyjnym, jedna pod drugą.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych