Tożsamość

Jest to pojęcie odnoszące się do osoby ludzkiej i charakteryzujące ją w bardzo wielu wymiarach, z których dwoma głównymi są wymiary obiektywny i subiektywny tożsamości. To pierwsze najczęściej związane jest z aspektem administracyjnym (istotnym dla organów państwa i wszystkich instytucji wymagających identyfikacji personalnej), gdzie tożsamość to bycie określoną osobą, dokładnie tą, za którą się podajemy. Wiąże się z posiadaniem podmiotowości prawnej, która sprawia, iż nasze działania przypisane są nam samym i związane są z określonymi konsekwencjami (np. w kwestii dziedziczenia, popełnienia czynów zabronionych czy dochodzenia określonych uprawnień). Tożsamość osobista dotyczy zgodności fizycznej, to znaczy wskazania konkretnej osoby jako tej właśnie, z którą wiążą się określone role przez nią wypełniane, zajmowane pozycje i związana z nią sieć powinności i uprawnień. We współczesnym państwie wiąże się to nierozerwalnie z istnieniem dokumentów poświadczających tożsamość. Jest to forma dokumentu prawnego, w którym państwo swoim autorytetem (poprzez wskazanie pewnych cech – wyglądu fizycznego twarzy, imienia i nazwiska, daty urodzenia, miejsca urodzenia oraz numeru PESEL będącego niepowtarzalnym numerem identyfikacyjnym) stwierdza kim jest dana osoba.

W rozumieniu subiektywnym tożsamość związana jest ze sposobem w jaki dana osoba określa samą siebie. Jest to zatem treść odpowiadająca na pytanie: KIM JESTEM? Ta tożsamość jest rozumiana znacznie szerzej niż poprzednia, gdyż dotyczy nie tylko aspektu fizycznego danej osoby (emocjonalnego związku z własnym ciałem, z charakterystyką jego wyglądu), ale także jej cech psychicznych, związku z własną przeszłością, z oceną tej przeszłości, zależnościami społecznymi wiążącymi daną osobę z innymi osobami, z przynależnością do danego narodu czy grupy społecznej oraz tworzonej przez nią kultury i wreszcie z danym systemem wartości (światopoglądem). Problem tożsamości w tym ujęciu związany jest ściśle ze sposobem, w jaki dana osoba doświadcza samej siebie, z tzw. poczuciem tożsamości, a także ze zjawiskiem samoświadomości, czyli zdolności z jaką osoba potrafi dostrzegać, identyfikować i analizować poszczególne elementy swojego myślenia i zachowania.

Trzecim rodzajem tożsamości jest tożsamość narodowa, mająca cechy zarówno tożsamości obiektywnej jak i subiektywnej. W aspekcie obiektywnym jest to metrykalny (wynikający z urodzenia) związek danej osoby z daną grupą narodowościową. W aspekcie subiektywnym jest to psychiczna łączność tej osoby tą grupą, a zatem z tworzoną przez nią kulturą, z jej językiem, historią, dziedzictwem kulturowym i symbolami. Tożsamość narodowa w ujęciu subiektywnym może mieć bardzo odmienny charakter, gdyż poczucie identyfikacji dotyczyć może zarówno natężenia odczuwanej więzi, jak i odmiennych składowych tożsamości (mówiąc np. o okresie PRL-u jedna osoba może przeżywać swoją polskość w powiązaniu z pozytywną oceną tego okresu, gdy inna zbuduje to na swoim doświadczeniu opozycyjnym).

Pojęcie tożsamości narodowej należy także rozpatrywać w jeszcze odmiennym ujęciu – zbiorowym – gdzie będzie oznaczać poziom identyfikacji określonego narodu z jego dziedzictwem, a zatem językiem, historią, świadomością swojego wspólnego pochodzenia, poczuciem odrębności od innych grup narodowościowych, symbolami narodowymi oraz całym dorobkiem kultury.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych