System proporcjonalny

Jest to metoda, wedle której podział mandatów w izbach przedstawicielskich następuje w oparciu o zasadę proporcjonalności poparcia. A zatem (mówiąc w dużym uproszczeniu, gdyż w rzeczywistości metody dzielenia mandatów to skomplikowane procedury arytmetyczne) dana partia otrzymuje tyle procent miejsc w parlamencie, jaki uzyskała odsetek poparcia wśród głosujących. Przy czym odsetek nie jest liczony w skali kraju, (a zatem od zliczonych głosów ze wszystkich komisji i okręgów wyborczych), ale wedle poszczególnych okręgów. Każdy okręg ma przyznaną określoną ilość mandatów i po przeprowadzonych wyborach przyznaje się partiom mandaty w okręgach proporcjonalnie do uzyskanego poparcia. Może być zatem tak, iż pomiędzy okręgami stworzą się znaczne różnice – w jednych regionach większy wpływ będzie miała jedna partia, w innych druga.

Istnieje kilka metod przeliczania uzyskanego poparcia na mandaty. Dwoma najbardziej popularnymi w Polsce metodami są metody d’Hondta i Saint-League. Powszechnie stosowaną w systemach demokratycznych jest także metoda „największej reszty”. Każda z tych metod dla takich samych wyników wyborów daje inny rezultat w zakresie przydzielania mandatów, co wynika z odmiennych algorytmów liczenia. Różnica w skutkach jest taka, iż system d’Hondta (obowiązujący obecnie, tj. w roku 2010 w Polsce) preferuje partie duże, Saint-League – średnie. Przyjęcie metody zależy od celów jakie stawia się przed ordynacją wyborczą; jeśli chce się wyraźniejszego rządzenia i skupienia głosów – wtedy lepiej stosować metodę d’Hondta, jeśli celem jest większe rozproszenie głosów – najlepiej sięgnąć po metodę Saint-League.

Dodatkowo stosowanym powszechnie w systemie proporcjonalnym rozwiązaniem jest tzw. próg wyborczy, czyli minimalny odsetek głosów oddanych na daną partię, jaką musi ona uzyskać, aby brać udział w podziale mandatów. Skutkuje to tym, iż do parlamentu nie dostają się partie, które nie przekroczyły progu wyborczego, zaś oddane na nie głosy (a w efekcie mandaty) rozdzielane są na partie pozostałe. W Polsce obowiązują dwa progi wyborcze: 5 proc. w przypadku partii oraz 8 proc. w przypadku koalicji wyborczych. W stosunku do komitetów wyborczych mniejszości niemieckiej progi wyborcze nie obowiązują. Ważne przy tym jest to, iż istnieje zasada tzw. podwójnego progowania – w danym okręgu w podziale mandatów biorą udział tylko te partie, które przekroczą próg w skali kraju i okręgu. Może zatem zdarzyć się tak, iż poszczególne partie nie będą miały swoich przedstawicieli z każdego okręgu; w jednym mogą uzyskać przykładowo 7 proc. głosów, w drugim 4 proc. (a sumarycznie w skali kraju 6 proc.).

Za silne strony systemu proporcjonalnego uważa się większą niż w przypadku systemu większościowego reprezentacyjność izby parlamentarnej. Jednak skutkuje ono bardzo często sporym rozdrobnieniem, a w efekcie uwiądem legislacyjnym parlamentu. Partia rządząca nie ma sił politycznych do samodzielnego podejmowania decyzji, stąd też poszczególne partie muszą szukać rozwiązań koalicyjnych. To zaś oznacza konieczność kompromisów i częsty brak zdecydowanych reformatorskich ruchów w obszarze legislacyjnym.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych