Superego

Pojęcie stworzone przez ojca psychoanalizy, Zygmunta Freuda, które obok id i ego stanowi kluczowy składnik ludzkiej osobowości. Superego to utrwalony w człowieku system wartości i oczekiwań pożądanych przez dane społeczeństwo i wyrażanych w stosunku do swoich członków przez istniejącą w nim kulturę. Superego jest tym czynnikiem, który zamienia zasadę przyjemności, której hołduje id, na zasadą doskonałości etycznej. Ma zatem pierwotnie charakter zewnętrzny i może zostać przez daną osobę pozytywnie zinternalizowany, jednak w wielu wypadkach może pozostawać w konflikcie z przekonaniami jednostki. Superego jest swego rodzaju kulturowym żandarmem, który wewnątrz ludzkiej osoby próbuje poskromić pełne namiętności id. W przypadku, gdy osoba ukształtowana została w oparciu o przekaz ideologiczny utożsamiający sferę seksualną z tym co złe i nieczyste, napięcie między superego i id poprzez siłowe tłumienie budzących się w ludzkim ciele pożądliwość może doprowadzić – według Freuda – do różnego rodzaju nerwic i stanów neurotycznych. W przypadku wychowania otwartego, niosącego w sobie elementy przekazu wartościującego, ów id podlega bardziej samowychowaniu. Nie panoszy się bezkarnie w ludzkim ciele, ale także nie staje się powodem oskarżeń i toksycznego poczucia winy, które jest znaczącą przyczyną nerwic. Oczywiście możliwe jest rozwiązanie, w którym sfera superego zostaje radykalnie ograniczona i człowiek nie stawia sobie żadnych zahamowań w sferze własnych popędliwości, poza tymi jakich zabrania mu prawo. Taki styl podejścia do superego miała tzw. kontrkultura, uważająca, iż tylko wyzwolenie ego z krępujących sieci społecznych ograniczeń może dać człowiekowi szczęście i zdrowie psychiczne. Jednak z czasem koncepcja lansowana przez rewolucję obyczajową znalazła swoich zdecydowanych krytyków, wskazujących, iż lansowany przez nią model prowadzi do całej listy wypaczeń i patologii, takich jak uzależnienia seksualne czy instrumentalizacja partnera w akcie seksualnym. Krytycy odwoływali się przy tym do Arystotelesa, który pisał, iż skoro „nadmiar i brak dotyczą tego samego, jest sprawą oczywistą, że istnieje również środek, czyli umiar i on jest najlepszą trwałą dyspozycją”.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych