Stereotyp

Wedle definicji sformułowanej przez Piotra Sztompkę stereotyp to „jednostronny, upraszczający, wyidealizowany obraz własnej zbiorowości (autostereotyp) i równie jednostronna , upraszczająca i negatywna wizji zbiorowości obcych (w skrajnym przypadku traktowanych jako wrogie)”. Stereotyp może się jednak odnosić nie tylko do zbiorowości, ale także stanowić podstawę określonego przekonania wobec jednostki. Uznaje się powszechnie, iż jest to pewna patologiczna forma ludzkiej świadomości, niosąca uproszczony i jednostronny, często skrajnie wyjaskrawiony obraz grup, społeczności bądź jednostek. Stereotyp cechuje się bardzo silną zamkniętością, co sprawia, iż jego prawdy działają nawet wówczas, gdy podmiot myślący stereotypowo uzyska dostęp do danych obalających podstawę stereotypu. Jest więc myśleniem dogmatycznym, opartym często na rozmaitych fobiach, lękach i myśleniu magicznym. Każdy stereotyp wyklucza możliwość zmiany, gdyż nie zasadza się na faktach. Nie jest w stanie zatem uznać, iż rzeczywistość może być zróżnicowana.

Najczęściej występującą formą stereotypów są stereotypy etniczne, narodowe, rasowe oraz religijne. To w oparciu o nie kształtuje się nasze wyobrażenie ogólne na temat całych społeczności, jak i pochodzących z nich jednostek. Stąd też jesteśmy pewni (to znaczy – własnym subiektywnym przekonaniom nadajemy cechy wiedzy), iż Skandynawowie są zimni, Anglicy flegmatyczni, Niemcy to społeczeństwo pedantycznego porządku, a Murzyni to ludzie genetycznie leniwi. Stereotyp może jednak wykraczać poza ludzkie odniesienia i stanowić podstawę wyobrażeń na temat licznych bardzo odmiennych aspektów ludzkiego życia. I tak w ujęciu stereotypowym zbudowanym przez zagorzałego wyznawcy lewicy podatek liniowy to rozwiązanie sprzyjające bogatym, konserwatyzm to doktryna nie dająca się pogodzić z nowoczesnością, a inkwizycja to tysiące – o ile nie miliony – niewinnie spalonych żywcem ludzkich istnień. Z drugiej strony dla prawicowca ubóstwo i bezradność zawodowa to efekt lenistwa i własnego wyboru (nigdy zaś obiektywnego społecznego uwarunkowania), marksizm to w zasadzie to samo co komunizm i jego najgorsze wcielenie stalinizm, zaś postawa pacyfistyczna to nic innego jak forma ucieczki od odpowiedzialności.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych