Solidarność

Niezależny Samorządny Związek ZawodowySolidarność„, NSZZSolidarność„, związek zawodowy, który z racji okoliczności w jakich powstał i w jakich przyszło mu działać miał charakter dalece wykraczający poza dzisiejsze rozumienie tego pojęcia, stając się najpotężniejszą organizacją opozycyjną jaka działała w krajach bloku komunistycznego. Ostatecznie walczyła nie tylko o warunki pracy, ale cały zakres wolności i praw wszystkich ludzi w polskim społeczeństwie.

Solidarność powołana została do życia w okresie sierpnia i września 1980 na fali niezadowolenia społecznego wynikającego z pogorszenia się sytuacji na rynku artykułów konsumpcyjnych. Istnienie w owym czasie gospodarki centralnie planowanej sprawiało, iż każdy spadek jakości życia i niewydolności gospodarczej stawał się przyczyną do wskazywania winnego, którym byłą władza. Początkowe strajki zapoczątkowane na Lubelszczyźnie i na Wybrzeżu rozszerzyły się na całą Polskę. Ze względu na skalę protestów władze komunistyczne rozpoczęły negocjacje ze strajkującymi w efekcie czego doszło do zawierania porozumień (zwanych sierpniowymi od miesiąca w jakim je podpisywano). Najsłynniejsze z nich – zawarte w Gdańsku 31 sierpnia – zawierało akceptację władz na utworzenie niezależnych związków zawodowych, czego dalszym skutkiem było powołanie 17 września 1980 pomiędzy przedstawicielami komitetów strajkowych Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”, którego przewodniczącym został Lech Wałęsa.

Kiedy związek rejestrowano w sądzie, liczył on około 10 mln członków, będąc największą organizacją o charakterze niereżimowym w całym bloku komunistycznym. Stanowiło to niemal 80 proc. zatrudnionych. Prawodawczą władzą związku był Zjazd Delegatów, zaś jego ramieniem wykonawcze pełniła Krajowa Komisja Porozumiewawcza.

W ramach postulatów przedstawianych przez związek na pierwszą linię wysuwają się zarówno te dotyczące praw pracowniczych, jak i ściśle polityczne. Były to m.in. prawo do pracy, prawo do działania organów państwowych zgodnie z prawem czy postulat demokratyzacji życia publicznego. Jasną jest rzeczą, że mimo chwilowego poluzowania (z racji skali protestów w lecie 1980), taki rozwój sprawy był nie na rękę ówczesnej władzy. Tym bardziej, że wydarzeniom w Polsce bacznie przyglądało się kierownictwo KPZR (Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego), które bało się obrazów sprzed kilkunastu lat, kiedy to wiosną 1968 roku na ulice Pragi wyszły tysiące demonstrantów. Wydarzenia te przeszły do historii jako Praska Wiosna, kiedy to interwencja wojsk Układu Warszawskiego doprowadziła do upadku czechosłowackiego powstania, pozostawiając po sobie długą listę ofiar śmiertelnych.

W efekcie wydarzeń z lata 1980 i obaw przed rosnącą siłą opozycji 13 grudnia 1981 roku Wojciech Jaruzelski ogłasza dekret, na skutek którego wprowadzono w Polsce na kilkanaście miesięcy stan wojenny. „Solidarność” zostaje zdelegalizowana, zaś władze dokonują aresztowań i internowania działaczy opozycyjnych na masową skalę. Wprowadzony w całym państwie terror spowodował tworzenie się podziemnych (nielegalnych) struktur „Solidarności”. Zdelegalizowanie jej uchwałą sejmu 22 października 1982 napotkało ostry sprzeciw wielu zachodnich polityków (m.in., prezydenta Francji Françoise Mitteranda). W efekcie protestów w listopadzie 1982 zostaje uwolniony Lech Wałęsa, zaś do końca 1984 zwolniono większość innych działaczy opozycyjnych. Przyjęcie „Solidarności” w listopadzie 1986 do Międzynarodowej Konfederacji Związków Zawodowych spowodowało, iż władze ponownie wróciły do rozmów ze związkiem. W efekcie zmiany tonu (spowodowanego także trwałą zapaścią gospodarczą i pogłębiającym się kryzysem), doszło do powstania idei okrągłego stołu. Jednym z pomysłodawców był późniejszy prezydent Aleksander Kwaśniewski. W ostateczności rozmowy doprowadziły do spełnienia najważniejszych postulatów opozycji i 4 czerwca doszło do wyborów. Kandydaci „Solidarności” zdobyli w ich efekcie wszystkie miejsca dostępne w wolnych wyborach do Sejmu (35 proc.) oraz 99 na 100 miejsc w Senacie. W lipcu 1989 Zgromadzenie Narodowe wybrało Wojciecha Jaruzelskiego na Prezydenta, zaś Tadeusz Mazowiecki został pierwszym niekomunistycznym premierem w powojennej Polsce.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych