Socjalizm

Pojęcie wieloznaczne, mogące odnosić się do określonej grupy doktryn politycznych, ale także do typu ustroju politycznego. W pierwszym rozumieniu socjalizmem jest zespół przekonań na temat świata społeczno–politycznego, których głównym celem jest zmniejszenie dysproporcji społecznych (przede wszystkim ekonomicznych) i emancypacja rozmaitych grup i mniejszości. Mimo, iż socjalizm na przestrzeni ponad 150 lat istnienia wytworzył wiele nurtów i odmian, posiada kilka kluczowych dla siebie kwestii, które powtarzają się niemal we wszystkich jego typach: ograniczenie własności prywatnej i jej redystrybucja poprzez rozbudowany system pomocy społecznej oraz krytyka klasycznych form kapitalizmu i wolnego rynku jako narzędzi generujących niesprawiedliwość społeczną. W ten sposób socjalizm stoi w konflikcie z ideami głoszącymi, iż wolność i własność są podstawowymi wartościami przynależącymi człowiekowi.

Myśl socjalizmu wywodzi się z pierwszej połowy XIX wieku, kiedy na gruncie przemian społecznych (urbanizacja i industrializacja) dochodzi do głosu myśl społeczna takich twórców jak Henri de Saint Simon, Charles Fourier, Robert Owen czy wreszcie Karol Marks. Podejmowane rozważania dotyczą przede wszystkim warunków pracy i podziału bogactwa, które lokowane są – według nich – w sposób rażąco niesprawiedliwy. Doktryna radykalnego socjalizmu postulowała całkowite zniesienie stosunków własności środków produkcji apelując o budowę społeczeństwa pracującego w duchu kolektywnym wedle zasady: „Każdemu według jego potrzeb”. Aby osiągnąć to rozwiązanie myśl socjalistyczna postulowała nacjonalizacje rolnictwa i przemysłu, tworząc z państwa największego pracodawcę.

Socjalizm jednak to także praktyka. W wydaniu najbardziej smutnym ta związana z tworzeniem we wschodniej Europie, Azji i krajach Ameryki Środkowej i Południowej systemów opartych o gospodarkę centralnie planowaną, a w niektórych wydaniach także o reżim totalitarny. Wydaje się, iż już pierwsze z fundamentalnych założeń klasycznego socjalizmu musiało tworzyć przemoc: zniesienie własności prywatnej. Własność bowiem, to coś odczuwanego przez każdego człowieka jak doświadczenie bardzo osobiste i mające charakter przyrodzony. Odebrać człowiekowi własność, to dokonać zamachu na niego samego, na jego przyrodzone prawo do posiadania rzeczy na własność. Stąd też okazało się, iż system socjalistyczny w wydaniu gospodarczym musiał być podpierany przez reżim totalitarny (bądź co najmniej autorytarny) w wydaniu politycznym. Zresztą, hasło socjalistycznej rewolucji przeprowadzonej na Kubie przez Fidela Castro nie pozostawiało wątpliwości: „Socjalizm albo śmierć!”.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych