Rewizjonizm

Pojęcie to wywodzi się od łacińskiego słowa revisio oznaczającego widzenie czegoś na nowo, w nowy sposób. Oznaczałoby w najpowszechniejszym tego słowa znaczeniu myślenie i działanie, zmierzające do ponownego rozpatrzenia kwestii uznanych do tej pory za ustalone i trwałe. Może to wynikać z różnych przyczyn, które najogólniej można określić zmianami otoczenia polityczno – społecznego.

Rewizjonizm wywodzi się pierwotnie z doktryn socjalizmu i komunizmu, kiedy to jeden z teoretyków tego nurtu – Eduard Bernstein – ogłosił konieczność zmian w ramach marksizmu. To, co wymagało wedle Bernsteina przekształcenia to dwie kwestie – rewolucja i dyktatura proletariatu, które powinny znaleźć jakąś formę współistnienia z ideami demokratycznymi. W efekcie formułowania tych tez powstał w nurcie marksizmu nowy kierunek doktrynalny zwany socjaldemokracją, obalający myślenie w kategoriach walki klasowej i rewolucji przeciwko kapitalizmowi.

Pojęcie rewizjonizmu odnalazło także inną, nową formę zastosowania. Otóż w drugiej połowie lat 50-ych XX wieku określeniem tym zaczęto nazywać krytyków reżimów komunistycznych. Krytyków – co istotne – zrodzonych wewnątrz, nie zaś na zewnątrz systemu. Domagali się oni takich zmian jak choćby demokratyzacji życia społeczno – politycznego, zmian gospodarczych, a po wydarzeniach Praskiej Wiosny także poszanowania suwerenności państw.

Innym znaczeniem słowa rewizjonizm jest forma postawy politycznej na arenie międzynarodowej postulująca dokonanie zmian w obowiązujących traktatach i umowach międzynarodowych. Szczególnie w kwestii ustaleń przebiegu granic. Ruch rewizjonistyczny szczególnie mocno ujawniał się po każdej z wojen światowych. W efekcie zakończenia pierwszej – kiedy Polska odzyskała niepodległość – postulaty terytorialne wobec Polski wysuwały Niemcy (kwestia Pomorza, Górnego Śląska). Także na Węgrzech które podważały zasadność pewnych postanowień traktu z Trianon z roku 1920 oraz na Bałkanach, gdzie linie demarkacyjne zawsze rodziły wielkie napięcia z powodu masowego przemieszania się społeczności narodowych i etnicznych.

Po zakończeniu II wojny światowej rewizjonizm istniał w Niemczech Zachodnich (Republika Federalna Niemiec) gdzie w wielu wpływowych środowiskach sprzeciwiano się uznaniu granicy na Odrze i Nysie oraz utracie ziem na Warmii i Mazurach. Był to zresztą fakt skrupulatnie wykorzystywany przez propagandę komunistyczną w Polsce do wzniecania nastrojów antyniemieckich (anty-RFN, gdyż istniało drugie, „bratnie” państwo niemieckie).

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych