Propaganda

Jest to działanie podejmowane najczęściej przez władzę w sferze polityki, polegające na wykorzystywaniu przekazu medialnego dla kształtowania w społeczeństwie określonych poglądów i postaw. Cechą charakterystyczną propagandy jest to, iż działa ona w oparciu o uproszczone schematy myślenia, opierając się na czarno-białych komunikatach, odwołujących się do emocji. Nie ma w niej miejsca na rozważanie różnych punktów widzenia, gdyż jej zadaniem jest wskazać „właściwe rozwiązanie” i przekonać do niego społeczeństwo. Pozostawienie zbyt wiele wolnego miejsca dla ludzkiego osądu, to niebezpieczeństwo, iż coś zostanie ocenione nie tak, jak zakładają propagandyści. Stąd też wiele faktów zostaje przemilczanych, a pokazywane treści ujawniane są w taki sposób, aby pozostawić jak najmniej wątpliwości w kwestii „słusznego wyboru”. Drobne wątki, niekorzystne dla odrzucanych wizji są wyolbrzymiane, znaczące kwestie podważające popierane stanowisko są skrupulatnie ukrywane, bądź pokazywane jako nieistotne, niewiele znaczące. Jako przykład można pokazać pierwszą stronę Trybuny Ludu – naczelnego organu propagandowego w komunistycznej Polsce – z dnia 17 października 1978 roku. Dzień po wyborze Karola Wojtyły na papieża, informacja o tym fakcie miała wielkość maleńkiego modułu, a sama treść podana była beznamiętnie i małą czcionką. Za to wątki zupełnie nieistotne (poziom produkcji buraków cukrowych), zostały zaprezentowane jako coś niezmiernie istotnego, gdyż w oczach redakcji miały znaczenie podtrzymujące popieraną przez nią wizję uprawomocniania w Polsce reżimu komunistycznego.

Działania określane mianem propagandy realizowane są przede wszystkim przez władze państwową bądź rywalizujące ze sobą partie. Można jednak sobie wyobrazić, iż prowadzona jest także przez wszelkie instytucje kształtujące społeczne postawy i sposoby myślenia – szczególnie przez media. Najsilniejsze działania propagandowe związane są z funkcjonowaniem państw totalitarnych, gdzie wykorzystywane są do tego w pełni kontrolowane przez państwo środki masowego przekazu. W tych przypadkach można mówić o propagandzie totalnej. Polega ona na takim skonstruowaniu dochodzącego do jednostki przekazu, który nie pozostawia żadnego wolnego miejsca dla jakiejkolwiek niezgodnej z myślą propagandystów treści. W ten sposób społeczeństwo żyje w informacyjnej izolacji, kształtując swój światopogląd i dokonując wyborów wyłącznie na podstawie specjalnie spreparowanych dla niego treści. Stad też – oprócz stosowanej przez władze przemocy – stanowi główne narzędzie utrzymywania społeczeństw w apatii i posłuszeństwie. Słabsze formy propagandy realizowane są w każdym społeczeństwie – także w społeczeństwach demokratycznych. Przekonywanie i perswadowanie na rzecz określonych wizji jest typowe dla każdej formy przekazu zbiorowego, który z natury rzeczy musi polegać na uproszczeniach i bazować na społecznych emocjach. Czystym przykładem propagandy będą działania prowadzone przez polski rząd przekonujący polskie społeczeństwo w 2003 r. do poparcia polskiej akcesji do Unii Europejskiej czy też w roku 2008 i 2009 do wyrażania poparcia dla ratyfikacji traktatu lizbońskiego. Propagandowość tych działań polegała na tym, iż przedstawiona w nich wizja utożsamiała wybór na „tak” jako jedyny słuszny, nie podejmując żadnej konstruktywnej dyskusji. W propagandzie nie ma bowiem na nią miejsca. Rozwiązanie jest znane – trzeba tylko właściwie wybrać. Propaganda zatem to przekaz jednowymiarowy, działający dla poparcia już rozstrzygniętej tezy.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych