Praworządność

To jedna z najistotniejszych cech państwa, w którym zarówno organy władzy jak i społeczeństwo rządzą-się-prawem (innymi słowy prawo stanowi dla nich najwyższe kryterium do podejmowanych działań). Albo jeszcze inaczej: jest to sposób funkcjonowania organów władzy i społeczeństwa, w których zarówno formalne, jak i nieformalne działania podejmowane są zgodnie z obowiązującym prawem. Pojęcie praworządności ma zatem dwie składowe: państwową (odnoszącą się do organów władzy i administracji publicznej) oraz społeczną (odnoszącą się do społeczeństwa).

W aspekcie odnoszącym się do organów władzy i administracji publicznej praworządność to tyle, co działanie zgodnie z zawartymi w przepisach prawa procedurami. To także świadomość prawna urzędników państwowych i wszystkich innych osób pracujących w sferze instytucji publicznych. Przeciwieństwem praworządności w tej kwestii będzie wysoki poziom korupcji, nepotyzm, upolitycznienie instytucji publicznych (np. prokuratury) czy wreszcie nieudolność organów ścigania w chwytaniu przestępców, a sądów w ich osądzaniu (niezwykle długi okres toczących się procesów). W aspekcie społecznym praworządność to wysoki poziom kultury prawnej społeczeństwa – świadomość jego przepisów i działanie zgodnie z obowiązującymi normami. Działaniem zmniejszającym w tym aspekcie poziom praworządności to wszelkie tendencje do działania niezgodnego z prawem: wyłudzanie rent i świadczeń socjalnych, korumpowanie urzędników, społeczne przyzwolenie na codzienne łamanie prawa (przede wszystkim w drobnych incydentach).

Warto podkreślić, iż państwo praworządne to nie tylko takie, które przestrzega formalnego wymiaru prawa (działa na podstawie i w granicach prawa). Takie podejście jest niepełne. Co bowiem w sytuacji, kiedy państwo ustanowi niesprawiedliwe normy prawne, a jego urzędnicy będą się do niego konsekwentnie stosować? Znakomitym przykładem są np. ustawy norymberskie w Niemczech nazistowskich. To właśnie prawo będące ich spadkobiercą stało się dla zbrodniarzy wojennych orężem wyjaśnień w trakcie procesów w Norymberdze po zakończeniu II wojny światowej. Argumentowali, iż działali zgodnie z prawem. Problem polegał na tym, iż prawo to było jawnie dyskryminacyjne i łamiące podstawowe prawa człowieka. Tak więc ważne, aby myśląc o praworządności, mieć na myśli zarówno aspekt formalny i materialny prawa.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych