Prawo naturalne

Jest to zbiór obiektywnych i niezmiennych prawd odnoszących się do sposobu funkcjonowania świata, a zatem zarówno do jego wymiaru fizykalnego, jak i (w szczególności) społecznego (ludzkiego). Wedle wierzących prawo naturalne ma swoje źródło w Bogu, który będąc stwórcą świata jest „posiadaczem” jego doskonałej idei. Dla niewierzących prawo naturalne ma swoje źródło w bycie, fizycznej naturze wszystkiego co istnieje, która trwając i przekształcając się, stanowi sama w sobie normę. W obu przypadkach prawo natury rozpoznawane jest poprzez „prześwietlanie” świata ludzkim rozumem, który dostrzega w nim określone prawidłowości i zapisane w nim prawa. Prawa te są niezmienne i niezależne od ludzkiego myślenia, gdyż człowiek jedynie do nich dociera poprzez proces poznania, nie będąc samodzielnie ich twórcą. Jednak dla osoby wierzącej prawo naturalne ma z pewnością dodatkowy charakter – jest szczególnego rodzaju normą moralną. Skoro bowiem prawo naturalne to idea, jaką Bóg odciska w świecie, stanowi niezmienny w czasie wzorzec do naśladowania. Swoisty punkt docelowy.

Można to porównać do idei jakiegoś przedmiotu (dajmy na to zegarka), który powstaje w umyśle twórcy (w tym wypadku zegarmistrza). Jeśli zegarek stanowi idealne odwzorowanie początkowego zamysłu, możemy mówić o urzeczywistnieniu idei. Jeśli jednak z jakiegoś powodu (czy to w aspekcie wyglądu, czy też mechaniki i jakości odmierzania czasu) coś się nie zgadza, możemy mówić o odchyleniach od normy. Dostrojenie zegarka do idei polegałoby zatem na takiej jego korekcie, aby w sposób jak najdoskonalszy zbiegała się ona z jego obrazem idealnym. W tym właśnie sensie prawo naturalne jest normą dla wierzących, stanowiąc dla nich podstawę do wartościowania, ocen moralnych i samodoskonalenia..

Prawo naturalne stanowiło niezmiernie ważną ideę regulatywną w myśleniu filozoficznym. Stanowiła podstawę wielu doktryn moralnych, ale także znaczących idei w zakresie życia społecznego. I to na różnych etapach historii. Bodaj najgłośniejszym i najbardziej znaczącym przypadkiem zastosowania koncepcji prawa naturalnego były procesy norymberskie. W chwili ich przeprowadzania nie istniały kodeksy, które mogłyby ocenić zbrodnie nazistów w czasie II wojny światowej, gdyż nie istniało w ogóle pojęcie zbrodni przeciwko ludzkości czy też zbrodni ludobójstwa. Nikt nie wyobrażał sobie tak wielkiej potworności, jakiej dopuścili się hitlerowcy (czy też komuniści – choć w ich przypadku nigdy nie dokonano osądzenia), stąd też nie istniało prawo mogące dopasować paragrafy do poziomu zbrodni. Zdecydowano się na zastosowanie idei prawa naturalnego, w którym kluczowe miejsce zajmuje prawo do życia. Uzasadnia się je w ten sposób, iż skoro natura obdarzyła nas życiem i wszystkimi jego konsekwencjami (rozwojem, wzrostem), a każdy otrzymał je na równi z innymi, stąd też niedopuszczalne jest, aby to, co dane przez samą naturę (czy też Boga) było przez kogoś innego odebrane.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych