Politea

Jest to wywodząca się z czasów starożytnych i odnosząca się do ustroju państwa koncepcja prawno – polityczna, wedle której najlepszą formą ustroju jest ten, który łączy w sobie elementy monarchii, oligarchii i demokracji. Najsłynniejszym zwolennikiem takiego rozwiązania był Arystoteles, który wyłożył swoją teorię w dziele Polityka. Przychylał się on do opinii, iż najważniejszą cechą, jaka powinna przynależeć państwu, jest włączenie w jego system prawny przeciwstawiających się sobie elementów, co ma tworzyć swoisty mechanizm balansu i kontroli, a ostatecznie chronić przed możliwymi ułomnościami. Politea – bo tak nazwał to rozwiązanie – poprzez dobranie właściwych proporcji składających się na nie czynników, potrafiłaby skutecznie unikać ciągłych walk, którym w systemie demokratycznym ulegały greckie polis. Rządy w politei miały bezwzględnie podlegać prawu, co miało gwarantować używania władzy z korzyścią dla ogółu. Brak takiej kontroli miało, według Arystotelesa, prowadzić do nieskrępowanego używania władzy zgodnie z interesem głównego czynnika w państwie: a zatem tyrana, oligarchii bądź egoistycznej większości. Zabezpieczeniem przed takim rozwiązaniem miało być dominujące znaczenie (jak byśmy dziś powiedzieli) klasy średniej, którą – według Stagiryty – miał cechować umiar i spokój.

Podobnie pisał o tym Cyceron, wedle którego ustrój cechujący się umiarem stanowi najlepsze rozwiązanie dla tworzenia społecznej stabilności. W swoim dziele O państwie zawarł następującą myśl: „Wszystkie zaś te formy przewyższa czwarta forma, złożona w równych i miarkujących się nawzajem częściach z trzech głównych form państwa. Chciałbym bowiem, aby w państwie istniał jakiś czynnik zwierzchni w postaci władzy królewskiej, następnie – aby jakiś udział w rządzeniu przyznano powadze najprzedniejszych obywateli, w końcu zaś – aby pewne sprawy zostawiono osądowi ludu. (…) Bo jeśli tamte główne formy łatwo się przeobrażają w swe opaczne przeciwieństwa, tak, iż po królu następuje tyran, po optymatach klika, a po ludzie motłoch i zamieszanie, (…) to w ustroju złożonym z różnych pierwiastków przy zachowaniu między nimi równowagi zjawisko to prawie nie zachodzi.”

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych