Państwo federalne

Forma państwa o charakterze złożonej strukturze prawno-administracyjnej, której cechą charakterystyczną jest to, iż państwo składa się z części składowych posiadających znaczącą autonomię nie tylko w zakresie rządzenia, ale i stanowienia prawa. Wspólny jest natomiast najważniejszy element wspólnej polityki czyli kwestie spraw międzynarodowych i bezpieczeństwa. Elementy składowe takiego państwa noszą rozmaite miano: stanów, landów, kantonów czy prowincji, a charakteryzują się często nie tylko prawną ale także społeczną czy nawet językową odmiennością. Wynika to najczęściej z historii danego państwa, którego części składowe stanowiły na pewnym etapie  procesu historycznego samodzielne podmioty prawno – polityczne, posiadające własną suwerenność. Federacyjna struktura państwa to nic zatem innego jak tylko zachowanie części odrębności jaką posiadały pierwotnie części składowe.

To, co jest wspólne dla wszystkich krajów federalnych, to istnienie rządu federalnego (reprezentującego ich interesy na arenie międzynarodowej), waluta, a także pewne ogólne ramy prawne zawarte w federalnej konstytucji. Poszczególne państwa związkowe pod względem polityczno – administracyjnym stanowią różnorodną mieszankę, jednak bez prawa do secesji (wystąpienia z federacji). W przypadku obywateli państw federalnych charakterystyczne jest to, iż posiadają podwójne obywatelstwo: kraju związkowego i federacji. Z tym, że na arenie międzynarodowej obowiązuje jedynie to drugie. Inna cecha powtarzająca się w każdym z takich państw to konstrukcja parlamentu, który jest dwuizbowy, w którym interesy poszczególnych państw związkowych reprezentuje izba wyższa (w Szwajcarii Rada Kantonów, w Stanach Zjednoczonych Senat, a w Niemczech Bundesrat), a całej federacji niższa (Rada Narodu, Izba Reprezentantów i Bundestag). Przy czym wbrew nazewnictwu izba niższa jest raczej organem o znacznie większych uprawnieniach.

W państwach związkowych, podobne jak w państwach unitarnych zdecentralizowanych posiadających rozbudowany samorząd, istnieje zasada domniemania kompetencji władzy lokalnej. Znaczy to tyle, że wszystko, co w świetle prawa federalnego nie jest zastrzeżone dla władzy federalnej, należy do kompetencji władzy poszczególnego kraju związkowego.

Same szczegółowe rozwiązania idea federacyjności w przypadku konkretnego państwa wynikają z określonego kontekstu historycznego (jak np. Stany Zjednoczone czy Szwajcaria), który sprawia, iż społeczności krajów związkowych posiadają pewne szczególne poczucie tożsamości oraz interesu własnego. Wyrażać się to może również odmiennością językową (kantony szwajcarskie) oraz religijną (Niemcy – silnie katolickie południe, Bawaria i protestancka reszta).

Cechami federacji są najczęściej: (1) posiadanie samodzielnych organów władzy ustawodawczej i wykonawczej oraz kompetencji prawotwórczych w zakresie niesprzecznym z prawem federalnym, (2) brak prawa do secesji dla poszczególnych krajów związkowych, (3) posiadanie własnego systemu sądowego, (4) istnienie podwójnego obywatelstwa (federalnego i kraju związkowego), (5) odzwierciedlenie federacyjności w ordynacji wyborczej do krajowego parlamentu (interesy krajów związkowych reprezentuje izba wyższa, federacji – niższa), (6) istnienie zasady domniemania kompetencji władzy kraju związkowego – w świetle tego to, co nie jest prawnie przypisane władzy federalnej, należy do kompetencji kraju związkowego.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych