Pakt Północnoatlantycki

NATO, North Atlantic Treaty Organization, Organizacja Paktu Północnoatlantyckiego, sojusz polityczno-wojskowy kilkunastu państw Europy, Stanów Zjednoczonych i Kanady. Został powołany do życia na mocy traktatu waszyngtońskiego 4 kwietnia 1949 po wcześniejszym uchwaleniu przez Senat Stanów Zjednoczonych tzw. rezolucji Vandenberga wzywającej do powołania do życia organizacji wojskowej mającej stanowić ochronę dla zagrożenia sowieckiego. Siedzibą władz NATO był początkowo Londyn, następnie od roku 1952 Paryż i wreszcie od 1966 r. Bruksela.

Najwyższym i wedle postanowień traktatu waszyngtońskiego jedynym organem mającym charakter statutowy jest Rada Atlantycka. Do jej zadań należy tworzenie innych organów paktu i określanie ich kompetencji, a także prowadzenie konsultacji politycznych pomiędzy członkami paktu. Do tego wskazywanie głównych celów i strategii działania oraz zaangażowania poszczególnych członków w operacje zbrojne. I wreszcie określanie procedur i mechanizmów obrony cywilnej. Rada powstaje na skutek zebrania się kilka razy do roku na szczeblu ministrów odpowiedzialnych w krajach członkowskich za obronność. Na czele Rady stoi sekretarz generalny.

Początkowo układ podpisało 10 państw europejskich: Belgia, Dania, Francja, Holandia, Islandia, Luksemburg, Norwegia, Portugalia, Wielka Brytania, Włochy, a także Kanada i Stany Zjednoczone. 18 lutego 1952 r. do Paktu przystąpiły Grecja i Turcja, 5 maja 1955 przyjęto RFN, natomiast w roku 1982 Hiszpania. 3 października 1990 do NATO włączono terytorium dawnej NRD na skutek procesów zjednoczeniowych Niemiec. 12 marca 1999 roku do NATO przystąpiły kolejne państwa Europy Środkowej: Czechy, Węgry i Polska, a 29 marca 2004 r. Bułgaria, Estonia, Łotwa, Litwa, Rumunia, Słowacja i Słowenia. W roku 2010 państwami oficjalnie kandydującymi są Albania, Chorwacja i Macedonia. Ważnymi wydarzeniami w działalności NATO były działania Francji i Grecji – ta pierwsza w roku 1966, ta druga w roku 1974 (po kryzysie cypryjskim) wycofały się ze struktur wojskowych pozostając jedynie w strukturach politycznych organizacji. Grecja powróciła w pełni do NATO w roku 1980, zaś Francja zapowiedziała to w roku 2008 ustami prezydenta Sarkozy’ego. Jeśli chodzi o cele organizacji to określa je sam traktat waszyngtoński, który w art. 5 wskazuje, iż atak zbrojny skierowany przeciw jednemu z członków paktu przez pozostałe będzie traktowany jak atak przeciwko wszystkim pozostałym. Oficjalnie NATO rysuje się jako organizację, której celem jest ochrona swoich członków i umacnianie pokoju i międzynarodowego bezpieczeństwa.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych