Ojczyzna ideologiczna

Pojecie zawdzięczające swoje istnienie Stanisławowi Ossowskiemu. Oznacza obszar, który w toku dziejów historycznych w umyśle członków tego narodu uzyskał status jego Ojczyzny. Jest to zatem obszar, który w całości nie jest osobiście znany członkom narodowej społeczności, ale poprzez wytworzone w toku historycznych wydarzeń narodowe symbole (wydarzenia historyczne, literatura), jest w całości uznawany przez nich jako Ojczyzna. Dla zobrazowania warto posłużyć się przykładem. Kiedy 17 lutego 2008 roku w Prisztinie kosowscy Albańczycy ogłaszali niepodległość, a spora część społeczności międzynarodowej uznała ten gest za początek nowej państwowości, społeczeństwo serbskie jednoznacznie wyrażało swoje oburzenie i rozczarowanie. Można zapytać: Dlaczego, skoro ponad 90 proc. mieszkańców Kosowa to Albańczycy? Otóż z tym rejonem Bałkanów związane są kluczowe wątki serbskiej historii. W umyśle Serbów Kosowo to część ich pamięci. Część ich własnej tożsamości, która wyraża się m.in. poprzez przywiązanie do określonych miejsc, budowli czy nawet krajobrazów. A jeśli weźmiemy pod uwagę fakt, iż na terenie Kosowa pochowani są czołowi władcy narodu, to trudno oczekiwać, aby było inaczej. W oczach Serbów ograbiono ich z części ich własnej tożsamości, choć nie jest wykluczone, iż jedynie mniejszość z obecnie żyjących Serbów miała okazję przebywać w miejscach, które utracili. Jednak jak pisał Ryszard Kapuściński o pojmowaniu doświadczenia tożsamości: „granice mojej Ojczyzny leżą tam, gdzie znajdują się groby moich przodków”. Sytuację utraty Kosowa przez Serbię można zatem porównać do utraty przez Polskę Lwowa i Kresów, gdzie pozostały wspaniałe wytwory polskiej kultury i znajdują się groby polskich patriotów.

Istnienie takiego doświadczenia jak ojczyzna ideologiczna bardzo wyraźnie widać na przykładzie narodu polskiego żyjącego po roku 1795 pod trzema zaborami. Ich ojczyzna rozumiana jako suwerenne i niezawisłe państwo zostało rozkrojone na trzy części przestało istnieć. A mimo to, w odstępie kilkudziesięciu lat dokonywały się w jej imieniu wielkie społeczne zrywy, jakimi były powstania: listopadowe i styczniowe. Było to tym bardziej niezwykłe, że pokolenia pamiętające osobiście istnienie Rzeczpospolitej już nie żyły. Co zatem ożywiało pragnienie walki o odtworzenie nieistniejącego państwa? Istnienie przekonania o istnieniu wymiaru duchowego państwa polskiego, który mimo braku fizycznego istnienia może być na nowo wskrzeszony. Mało tego, gdy w roku 1918 stawało się faktem, polskie władze dążyły do włączenia w istniejącą już II rzeczpospolitą ziem, uważanych za część narodowego i społecznego dziedzictwa Polaków. W umysłach istniał bowiem konkretny obszar, utożsamiany z pojęciem Ojczyzny, który powodował uczucie braku i niespełnienia, w przypadku nie włączenia do Polski istotnych dla niej historycznie terenów.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych