Nowa lewica

Jest to pojęcie odnoszące się do skrajnie lewicowych ruchów i ugrupowań politycznych, silnie kontentujących istniejące status quo, włącznie z będącymi częścią polityki świata zachodniego doktrynami lewicowymi socjaldemokracji, a nierzadko tych, które odwołują się do ideałów socjalistycznych i komunistycznych. Tworzenie się doktryny nowej lewicy przypadło na czas szczególnie niespokojny w Stanach Zjednoczonych – to znaczy na drugą połowę lat 60-ych i kontrkulturową rewoltę roku 1968 – i było wyrazem przekonania, iż to właśnie w młodej inteligencji leży zarzewie wszelkich nowych przemian. Klasa robotnicza – uosabiająca w doktrynach marksistowskich i jej pochodnych główną siłę napędową – wedle twórców nowej doktryny, wyczerpała swoją moc społecznego katalizatora.

Jeśli chodzi o założenia doktryny, nie była ona łatwa do zdefiniowania, gdyż nigdy nie zyskała spójności. Była niejednokrotnie formą sprzecznych haseł zaczerpniętych z doktryn marksizmu, trockizmu, maoizmu, anarchizmu, a także z pism lewicowych filozofów egzystencji (przede wszystkim Sartre’a). W kwestiach obyczajowych wyrażała rodzący się obyczajowy liberalizm, zaś w sferze duchowej spirytualizowała się poprzez odwołanie do różnych form religii. W działaniach zmierzających do wykształcenia jakiegoś jednolitego obrazu, twórcy doktryny stworzyli hasło: 3 x M (Marks, Mao, Marcuse). Trzecie z nazwisk – Herbert Marcuse – uważany jest za głównego twórcę kontrkulturowych przemian, który główne swoje tezy wyłożył w trzech książkach: Rozum i rewolucja, Eros i cywilizacja oraz Człowiek jednowymiarowy. To właśnie za pomocą zawartych tam tez krytykował system kapitalistyczny i gospodarkę wolnorynkową, przypisując im trzy główne choroby: konsumpcjonizm, kult pieniądza oraz brak szerszych i wielowymiarowych perspektyw patrzenia. Marcuse uważał, iż sposób, w jaki społeczeństwo kapitalistyczne kreuje kulturę jest pełen represji, gdyż narzuca określone modele zachowań i sprawia, że człowiek zatraca swoją wielowymiarowość i staje się płaskim konsumentem.

Równocześnie z krytyką kapitalizmu doktryna nowej lewicy poddała krytykę reżimy państw komunistycznych, uważając, iż zdradziły one idee rewolucji przekazując władzę oderwanemu od rzeczywistości biurokratycznemu aparatowi partii komunistycznej.

Jednym z głównych haseł doktryny było wyrosłe w epoce kontrkultury pojęcie wolnej miłości, które miało uosabiać sprzeciw wobec mieszczańskiej moralności, pełnej – wedle Marcusego – hipokryzji i obłudy. Nowa moralność miała być wyrazem indywidualizmu i autentyczności.

Obecnie doktryna (czy też ruch) nowej lewicy przekształciła się dwukierunkowo: część jego dawnych działaczy włączyła się w działalność tradycyjnej lewicy (jak choćby były prezydent Stanów Zjednoczonych Bill Clinton), stając się częścią politycznego establishmentu, inni wstąpili do nurtu pacyfistycznego, ekologicznego i feministycznego (tzw. zieloni).

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych