Nazizm

Pojęcie którego pełna nazwa to narodowy socjalizm, często także (od nazwiska twórcy tej doktryny wyłożonej w książce Mein Kampf – Adolfa Hitlera) występujące jako hitleryzm. Jest to forma ideologii politycznej, mającej swoje totalitarną realizację w latach 1933 – 1945 w Niemczech Nazistowskich.

Sam nazizm kształtował się pod wpływem inspiracji włoskim faszyzmem, wpierw jako ideologia wąskiej grupki działaczy skupionych wokół osoby Adolfa Hitlera, z czasem jednak – po dojściu do władzy w 1933 roku i objęciu funkcji kanclerza – stając się oficjalną doktryną państwa Niemieckiego.

Do głównych założeń doktryny nazizmu należy kilka elementów. Po pierwsze rasizm. Jest to przekonanie opierające się na założeniach wyłożonych po raz pierwszy całościowo przez Artura de Gobineau w książce Szkice o nierówności ras ludzkich. Gobineau stawia w niej tezę, jakoby różnice antropologiczne (biologiczne) między rasami, prowadziły do zasadniczych różnic w tworzonej przez nie kulturze. Stąd też różnice te są nieprzekraczalne i powodują istnienie ras wyższych (predysponowanych do tworzenia kultury o wysokiej jakości) i niższych. W świetle rozwijanej na tej podstawie doktryny nazizmu, Hitler wskazywał, jakoby najwyższą formą rasy jest rasa aryjska, której przedstawicielem jest naród niemiecki. Inne rasy zajmowały wobec niej hierarchicznie niższe miejsce, zaś na samym dole tak utworzonej drabiny ras znajdował się naród Żydowski i Cyganie.

Doktryna nazizmu postulowała prawo do rządzenia narodów wyższych nad niższymi widząc w tym realizację nietzscheańskiej idei nadczłowieka. Aby realizować ten postulat stworzono cały system rozwiązań prawnych uniemożliwiających (w rozumieniu nazistów) degenerowanie ras wyższych. Najdobitniejszym tego przykładem były ustawy norymberskie, które stały się środkiem realizacji polityki rasowej w państwie niemieckim. Na podstawie zawartych w nich przepisów zabronione było zawierania małżeństw między osobami pochodzenia aryjskiego i innego niż aryjskie, zaś podejmowanie stosunków seksualnych między rasami w przypadku, gdyby jedną ze stron był przedstawiciel rasy aryjskiej, uznano za zabronione i podlegało karze. Ustawy te bardzo silnie były antyżydowskie, gdyż na mocy ich postanowień możliwe stało się pozbawienie Żyda obywatelstwa III Rzeszy, a zatem prawa do ochrony prawnej. Dodatkowym elementem „dbałości” o czystość rasy było przyzwolenie na stosowanie eugeniki (manipulowanie urodzeniami i śmiercią wobec osób z chorobami genetycznymi czy psychicznymi).

Doktryna odnosząca się do rasy uzupełniana była w nazizmie przez niemiecki nacjonalizm i pojęcie przestrzeni życiowej. W świetle tej teorii narody wyższe miały prawo w imię realizacji właściwej jakości swojego życia wypierać z przestrzeni na której żyły narody niższe stosując wszelkie dostępne metody. Włącznie z fizyczną eliminacją.

Drugim elementem składowym nazizmu była pogarda dla demokracji. Jest to o tyle ciekawe, iż to właśnie na skutek określonych mechanizmów demokratycznych Adolf Hitler doszedł do władzy. Hitler odrzucał parlamentaryzm i postulował oparcie reżimu politycznego na rozwiązaniach totalitarnych, sam ustanawiając się Führerem – wodzem narodu, mającym pełną i absolutna władzę. Dla realizacji swoich postulatów w Niemczech wprowadzono system jednopartyjny (NSDAP – Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników), wprowadzono powszechną inwigilację, cenzurę, rozbudowany system tajnej policji. Dla systemu nazistowskiego kluczową sprawą był także militaryzm, czyli prowadzenie agresywnej polityki zbrojeniowej, nakierowanej na zastraszanie przeciwników na arenie międzynarodowej oraz uznawanie wojny i konfliktu zbrojnego za kluczowy element realizacji własnych interesów.

Uważa się, iż przyczyn nazizmu należy upatrywać w wielu źródłach. Zapewne pierwszym z nich była klęska Niemiec w I wojnie światowej i wynikająca z tego powodu frustracja, uczucie poniżenia dumy niemieckiej. Kolejnym elementem był z całą pewnością kryzys gospodarczy, który nałożył się na rządy demokratyczne i stanowił znakomitą pożywkę do ich oskarżania. I wreszcie w wymiarze duchowym za dojście do władzy nazistów wielu analityków tego zjawiska (choćby Erich Fromm w Ucieczce od wolności) uważa wszelkie zmiany jakie przyniosło oświecenie (rozbicie tradycyjnej struktury społecznej, osamotnienie jednostki, podważenie trwałości obowiązujących systemów normatywnych i tradycji oraz rozbicie świadomości religijnej). Efektem była anomia społeczna i poczucie zagubienia ludzkich jednostek, co powodowało, iż ludzie byli podatni na manipulację i spragnieni budowania przynależności do czegoś większego od nich samych. W tym wypadku tą przynależność miały ucieleśniać naród i państwo (na podobnych poczuciach braku i rozbicia osobowości bazują wszystkie sekty).

Skutkiem istnienia ideologii nazistowskiej było państwo totalitarne, które dążąc do realizacji swoich założeń doprowadziło do wybuchu II wojny światowej i holocaustu – działania zmierzającego do fizycznej likwidacji narodu Żydowskiego.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych