Ławnik

Jest to osoba reprezentująca społeczeństwo w trakcie toczących się przed sądem postępowań i procesów. Nie posiada wykształcenia prawniczego i pełni swoją funkcję w sposób niezawodowy. Jest to forma społecznego udziału w procesie wymierzania sprawiedliwości.

W Polsce udział ławników zapowiada już art. 182 Konstytucji, w którym zapisane jest, iż „udział obywateli w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości określa ustawa”. Sama Konstytucja zatem nie precyzuje jak wygląda to rozwiązanie, a jedynie ustanawia taką formę, pozostawiając precyzyjne postanowienia dla ustaw. W Polsce ławnikiem może zostać osoba, która posiada czynne prawo wyborcze do Sejmu i przekroczyła 30 rok życia, jednak nie przekroczyła wieku lat 70. Kandydatów na ławników mogą zgłaszać prezesi danych sądów rejonowych i okręgowych, zakłady pracy, stowarzyszenia, związki zawodowe, a także co najmniej 25 obywateli stale mieszkających na danym terenie (tj. na obszarze objętym właściwością danego sądu), posiadających czynne prawo wyborcze do Sejmu. Ostatecznie ławnika wybiera spośród zaproponowanych kandydatów rada danej gminy na okres czterech lat, w czasie których bierze on udział w orzekaniu w sprawach cywilnych i karnych w sądach pierwszej instancji. W sądach drugiej instancji orzekają wyłącznie sędziowie zawodowi.

W przypadku postępowania karnego rozprawa główna toczy się w składzie jednego sędziego i dwóch ławników – chyba, że ustawa stanowi inaczej. Jeśli sprawa charakteryzuje się szczególnym poziomem zawiłości, istnieje możliwość, aby sąd pierwszej instancji rozpoznawał sprawy w składzie trzech sędziów. W przypadku przestępstw, za które ustawa przewiduje karę 25 lat pozbawienia wolności albo dożywotniego pozbawienia wolności, sąd orzeka w składzie dwóch sędziów i trzech ławników.

W postępowaniu cywilnym z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych oraz sprawy ze stosunków rodzinnych (z wyłączeniem spraw o alimenty) sąd pierwszej instancji obraduje w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego oraz dwóch ławników. W przypadkach pozostałych sąd pierwszej instancji rozpoznaje w składzie jednego sędziego (chyba że przepis szczególny stanowi inaczej). Podobnie jak w przypadku spraw karnych, prezes sądu może postanowić rozpoznanie sprawy w składzie trzech sędziów zawodowych, jeżeli sprawa tego wymaga z racji swojej zawiłości lub jeśli posiada precedensowy charakter.

Osobie ławnika w zakresie orzekania przypisane są niemal wszystkie prerogatyw zawodowego sędziego: przynależy mu cecha niezawisłości, podlegania wyłącznie Konstytucji i ustawom, zaś jego głos w trakcie dyskusji oraz w samym podejmowaniu decyzji (wydawaniu wyroku) ma taką samą wartość jak głos sędziego. Ważne rozróżnienie jest jednak takie, iż ławnik nie może przewodniczyć rozprawie sądowej.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych