Ład jałtański

Jest to potoczna nazwa istniejącego po II wojnie światowej układu sił politycznych i podziału administracyjnego w Europie powstałego na mocy dwóch konferencji – w Jałcie i w Poczdamie. To właśnie w czasie tych konferencji zarysowano nowe granice Europy oraz podjęto decyzje o wielkich akcjach przesiedleńczych, m.in. Niemców z Polski. Konferencja w Jałcie – fundamentalna dla kształtu nowego podziału politycznego – zakreśliła także radziecką strefę wpływów, dzieląc Europę na dwie części – społeczeństwa świata zachodniego i blok państw komunistycznych.

Opisując kwestię konferencji tzw. Wielkiej Trójki (czyli szefów rządów Stanów Zjednoczonych, Związku Radzieckiego i Wielkiej Brytanii) należy wyraźnie zaznaczyć, iż w sumie odbyły się trzy konferencje, jednak pierwsza z nich – mająca miejsce w Teheranie w listopadzie 1943 r. – dotyczyła głownie dalszej walki z Hitlerem i postępowania po zwycięstwie. Główne tezy tej konferencji to zadeklarowanie przez Roosevelta, Stalina i Churchilla, iż po doprowadzeniu do klęski nazistowskich Niemiec utworzony zostanie trybunał osądzający zbrodniarzy hitlerowskich, a także powołana zostanie organizacja, mająca chronić światowy pokój i bezpieczeństwo. Kwestie podziałów politycznych pojawiały się jako dodatkowy element rozmów. Wtedy także zapowiedziano, iż zachodnie granice państwa polskiego będą przebiegać na Odrze i Nysie Łużyckiej, wysuwając pierwsze postulaty niemieckich przesiedleń. Granica wschodnia miała być oparta o tzw. linię Curzona.

Decydująca o kształcie podziałów Europy była konferencja w Jałcie odbywająca się w dniach 4 – 11 lutego 1945 r. W jej trakcie podjęto decyzję w takich kwestiach jak ustanowienie nowego ładu, określanego od tego czasu ładem jałtańskim, którego głównym założeniem było oddanie terenów na wschód od Łaby pod wpływ Związku Radzieckiego oraz stworzenie stref okupacyjnych Berlina (co stało się w przyszłości podstawą do powstania tzw. Berlina Zachodniego). Jałta przesądziła także o losie Polski.

Konferencja w Poczdamie była ostatnim spotkaniem Wielkiej Trójki, choć już w mocno zmienionym składzie; z poprzedniej trójki szefów rządów obecny był tylko Józef Stalin. Zmarłego 12 kwietnia 1945 r. prezydenta Stanów Zjednoczonych Roosevelta zastąpił prezydent Truman, zaś konserwatywnego Churchilla zastąpił premier Attlee z Partii Pracy. Do najważniejszych postanowień konferencji należały tzw. cztery „d” (demilitaryzacja, demokratyzacja, denazyfikacja i demonopolizacja) odnoszące się do polityki wobec państwa niemieckiego. Także tam zapisano szczegółowe kwestie odnoszące się do przesiedleń ludności niemieckiej z terenów Polski, Czechosłowacji i Węgier, co miało zapobiec ewentualnym przyszłym konfliktom.

Postanowienia konferencji w Jałcie i Poczdamie stworzyły na całe dziesięciolecia układ podziałów politycznych i militarnych w Europie, który przetrwał aż do 1989 r. Wtedy to – w czasie tzw. Jesieni Narodów, nastąpiło rozmontowanie bloku państw komunistycznych oraz demokratyzacja krajów Europy Środkowej. Za symboliczny koniec Jałty i Poczdamu uznaje się upadek muru berlińskiego (w nocy z 9 na 10 listopada 1990) oraz zjednoczenie Niemiec (3 października 1990).

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Zarejestruj się Zapomniałem hasła...
Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych