Kultura masowa

Jest to zjawisko wytworzone jako daleki efekt rewolucji przemysłowej i jej dwóch następstw: urbanizacji i industrializacji. Pojęcie to początkowo mające wyłącznie charakter opisowy (określa pewien wycinek rzeczywistości), z czasem nabrało wyraźnie charakteru wartościującego. Oznacza docierający do powszechnego (masowego) odbiorcy zestaw norm i wzorców zachowania, dotyczących każdej dziedziny życia, ale przede wszystkim sztuki i rozrywki, uważanych za akceptowalny, a często także pożądany. Skutkiem takiego zjawiska jest ujednolicanie się wytworów kultury. W aspekcie opisowym główną składową pojęcia kultury masowej jest przede wszystkim rozległość odbioru. W aspekcie wartościującym jej jakość. Krytycy kultury masowej podkreślają, iż obniża ona nie tylko standardy estetyczne, ale i moralne, promując często elementy z pogranicza kiczu i prowokacji.

Innym rozumieniem pojęcia kultury masowej jest definicja mówiąca, iż jest to ta forma kultury, która dociera do swoich odbiorców przez mass media, w szczególności przez telewizję. I rzeczywiście – kluczowy moment jej rozwoju przypada na czas, kiedy upowszechniają się media elektroniczne i następuje szybki wzrost ludności miast. Jednostki napływające w nowe środowiska, oddzielone od swoich lokalnych środowisk i często pozbawione trwałego społecznego zaplecza, stały się łatwym celem dla rozmaitych ofert rozrywki. Atomizacja, anonimowość jednostek w wielkim tłumie i sformalizowanie stosunków – to wszystko sprawiało, iż człowiek pozostawiony samemu sobie szukał form radzenia sobie z nową rzeczywistością, odnajdując lekarstwo w coraz bardziej różnorodnych (a niekiedy dziwnych) kulturowych projektach. Najczęściej opartych na prostych schematach i odwołujących się do powierzchownych i jaskrawych efektów. Stąd też powiązanie nowych mas ludzkich, aspirujących do korzystania z osiągnięć kultury, z nowymi formami przekazu, wytworzyło zjawisko charakteryzowane dzisiaj jako kultura masowa.

Pierwszym progiem umasowienia był sukces kina i uprawianych powszechnie form sztuki. Drugim progiem umasowienia było upowszechnienie się telewizji, która staje się katalizatorem społecznej unifikacji. Konsekwencją jest homogenizacja kultury czyli gruntowne wymieszanie najrozmaitszych elementów kultury i przekazanie ich w postaci jednolitego przekazu. Inną ważną kwestią (o której pisał m.in. Ortega y Gasset w Buncie mas) było zlikwidowanie istniejących w społeczeństwach hierarchicznych gradacji: wyższe – niższe. W konsekwencji stawia się na równi dzieła o różnym poziomie artystycznym uznając ich wartościowanie za przejaw arogancji i pychy.

Obrońcy kultury masowej wysuwają jeden najpoważniejszy argument przemawiający za obroną jej dorobku. Uważają mianowicie, iż powoduje ona, iż dzięki niej część dorobku kultury wyższej trafia do szerokiego audytorium odbiorców. W jakiejś mierze usuwa więc dystans między treściami czerpanymi z odmiennych tradycji społecznych i w ten sposób także pełni ważną funkcję kulturotwórczą. Poza tym kultura masowa powoduje, iż wraz z treściami o niższej wartości (np. wraz z rozrywką) przekazywane są treści o charakterze edukacyjnym. Taką funkcję mogą pełnić różnego rodzaju programy w formule talk show, gdzie z jednej strony istnieje nacisk na wynajdywanie tematów drażliwych, często szokujących, przynoszących dużą oglądalność, a z drugiej w ich trakcie obecni w studiu rozmówcy wypowiadają treści społecznie ważne.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych