Konstytucja

Inaczej ustawa zasadnicza. Jest to akt prawny zawierający fundamentalne zasady ustroju państwa (takie jak zasada suwerenności Narodu czy republikańskie formy państwa), wedle których organizowane jest życie polityczno – społeczne w danym państwie, ustanawiane są najwyższe organy władzy państwowej wraz z określeniem ich kompetencji, a także wskazana jest lista wolności, praw i obowiązków obywatelskich. Wyróżniają ją spośród innych aktów prawodawczych ją najczęściej trzy cechy: szczególna treść, szczególna (najwyższa) moc prawna, gwarantowana najczęściej istnieniem specjalnego organu czuwającego nad jej przestrzeganiem (w Polsce Trybunał Konstytucyjny) i wreszcie szczególny tryb zmiany (w innej procedurze niż ustaw zwykłych).

W nauce prawa wyróżnia się kilka kryteriów wedle których następuje klasyfikacja konstytucji. Po pierwsze konstytucje z uwagi na kryterium formy dzielimy na pisane (uchwalone w jednym akcie prawnym, z ewentualnymi nowelizacjami – np. Konstytucja RP) i niepisane (brak jednego aktu prawnego zawierającego treści o najwyższej randze prawnej w państwie – np. rozwiązanie brytyjskie). Po drugie ze względu na zakres treści dzielimy konstytucje na pełne (regulują szeroki zakres spraw, od kwestii władzy, praw człowieka, gospodarki, aż do zagadnień społecznych włącznie) i niepełne (np. znane z historii Polski tzw. małe konstytucje, zawierające jedynie najważniejsze rozwiązania ustrojowe takie jak podział i kompetencje organów władzy). Po trzecie ze względu na procedurę wdrożenia w system prawny dzielimy je na uchwalane (dokonuje tego suwerenny organ legislacyjny danego państwa, w oparciu o określoną procedurę) i oktrojowane (inaczej nadane – np. konstytucje Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego). Po czwarte ze względu na możliwości dokonywania zmian dzielimy je na elastyczne (procedura taka sama jak w przypadku ustawy zwykłej) i sztywne (procedura posiadająca zmienione, podwyższone kryteria). I wreszcie po piąte z uwagi na okres obowiązywania dzielimy je na czasowe (wskazany czas – np. na 25 lat, albo do czasu uchwalenia właściwej konstytucji – jak w przypadku tzw. małych konstytucji) i stałe (brak określonego terminu obowiązywania).

Jeśli chodzi o funkcje konstytucji, to z całą pewnością możemy wskazać co najmniej na kilka z nich. Po pierwsze funkcję prawną polegającą na tworzeniu zrębów systemu prawnego w państwie i stanowieniu dla niego ogólnych ram. Po drugie funkcję stabilizacyjną związaną z określeniem zasad na jakich opiera się życie w danym państwie, a dzięki temu nadanie im określonej trwałości (choćby poprzez formalne trudności związane ze zmianą). Po trzecie funkcję programową, polegającą na wskazaniu pewnych celów do zrealizowania (np. idea państwa socjalnego w sytuacji, kiedy nie jest ono urzeczywistnione). Po czwarte funkcję integracyjną poprzez stworzenie jednego systemu prawnego dla wszystkich obywateli w państwie i wskazanie identycznych dla wszystkich standardów. Po piąte funkcję organizacyjną na skutek stworzenia zasad do działania w przestrzeni publicznej – zarówno politycznej, jak i gospodarczej. I wreszcie funkcję wychowawczą poprzez określenie wartości, których przestrzeganie stanowi wspólną przestrzeń aksjologiczną dla pluralistycznego społeczeństwa.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych