Indoktrynacja

Jest to zorganizowany, świadomy i celowy proces zmierzający do wytworzenia w jednostce bądź też w całej grupie społecznej (społeczeństwie) określonego przekonania lub nawet całego zbioru przekonań. Mając świadomość, iż podejmowanie decyzji i wyrażanie naszych opinii ma określone znaczenie polityczne, indoktrynacja istnieje odkąd istnieje państwo i władza. Indoktrynacja związana jest z faktem, iż życie ludzkie nosi w sobie zmamię wartościowania, a zatem określania pewnych spraw za dobre i pożądane, a innych za złe i szkodliwe. Stara się zatem wpłynąć na społeczeństwo w taki sposób, aby wyrażało pogląd zgodny z linią podmiotu (osoby bądź grupy osób) indoktrynującego. Indoktrynacja jest wszechobecna w polityce poprzez różne formy socjotechniki, a zatem metody próbujące wpłynąć na odbiorcę i wytworzyć w nim określony obraz świata. Ma to na celu ugruntowanie w opinii społecznej przekonania korzystnego dla rządzących. Indoktrynacja jest formą przedmiotowego traktowania jednostek i całych społeczeństw, gdyż w niej z góry zakłada się manipulowanie informacją – ma to na celu pozbawienie możliwości odniesienia się do sprawy na podstawie prawdziwych danych, a jedynie tych, które dopuszcza indoktryner. Indoktrynacja jest zatem także formą manipulacji, gdyż pozbawia człowieka wolności w wyrobieniu sobie własnego zdania, a oferuje w zamian techniki po których określone poglądy odbiorca uzna za swoje. Ostatecznie dzięki odpowiednim działaniom i strategiom językowym indoktryner wpływa na umysł i osąd człowieka tak, by on sam formułował wygodne dla indoktrynera poglądy – człowiek ma subiektywnie poczucie że jest wolny, gdy w rzeczywistości całe jego przekonanie w danej kwestii jest w nim wyreżyserowane. Dla skutecznej indoktrynacji rządzący reżim musi posiadać pełną kontrolę nad mediami masowymi oraz stosować cenzurę.

W szerokim rozumieniu indoktrynacja może także oznaczać każdą formę wpływania na myślenie człowieka. Jeśli by zatem popatrzyć na to zjawisko w ten sposób, wtedy każda forma edukacji, która stawia sobie za cel kształtowanie postaw i określonego stosunku do istniejących wartości (a te przecież w świecie pluralistycznym są bardzo odmiennie oceniane), jest indoktrynacją. Jak bowiem inaczej określić tworzone przez państwa (czy też ich ministerstwa) programy nauczania? Każdy z nich zakłada pewną wizję historii, a zatem określone podejście do aksjologii i oceniania przeszłych wydarzeń. Podobnie na zajęciach odnoszących się do zagadnień politycznych czy filozoficznych, dotyczących wychowania seksualnego, a także religii. Twórcy programów prezentują określone podejścia do poszczególnych zagadnień, a zatem wymagają takiej a nie innej odpowiedzi. Różnica będzie jedynie polegała na doborze środków, treści i pozostawionego jednostce zakresu wolności w kwestii myślenia i osądzania. W państwach totalitarnych indoktrynacja będzie wspierana propagandą, cenzurą i środkami przymusu bezpośredniego (terrorem). W państwach autorytarnych istnieje mniejszy udział czynnika stosowanej przemocy, skupiając się głównie na odpowiednio skomponowanym przekazem. W państwach demokratycznych zaś, gdzie potencjalnie istnieje społeczny polityczny pluralizm, mechanizmy indoktrynacyjne są niemal codziennością. Trudno bowiem oprzeć się wrażeniu, iż pochłaniające miliony euro kampanie społeczne Unii Europejskiej oraz kampania jaka towarzyszyła walce o poparcie dla traktatu lizbońskiego są czymś więcej niż bardzo powierzchownymi i często nastawionymi jedynie na stronę wizualną i emocjonalną akcje. Podobnie jest zresztą z działaniami partii politycznych, które pobierane z budżetu pieniądze zamiast na doskonalenie swoich programów i ulepszanie struktur, wydają na skrojone propagandowo kampanie.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych