Impeachment

Jest to szczególnego rodzaju procedura, wywodząca się z tradycji prawnej państw anglosaskich, polegająca na stawianiu w stan oskarżenia osób piastujących najwyższe stanowiska w państwie za działania mające charakter ciężkich przestępstw, niezgodności z konstytucją bądź zdradę stanu. W świetle najstarszych tradycji prawnych w których stosuje się instytucję impeachmentu procedura ta dokonywana jest przez ciało parlamentarne, a dokładnie przez wybraną spośród jego składu specjalną komisję badającą szczegółowo stan danej sprawy. Komisja ta uzyskawszy prawo do przesłuchiwania świadków zbiera materiał dowodowy, który staje się w końcowym fragmencie procedury przedmiotem dyskusji parlamentarnej i ostatecznej decyzji o winie i pozbawieniu urzędu. Dopiero ta sytuacja (jeśli istnieją także i takie podstawy) daje możliwość postawienia danej osoby przed zwykłym sądem, gdyż za działalność popełnioną w trakcie urzędowania (kadencji) przysługiwał jej immunitet.

Najsłynniejsza procedura impeachmentu obowiązuje w Stanach Zjednoczonych. Prawo postawienia prezydenta w stan oskarżenia posiada Izba Reprezentantów, zaś ostateczny werdykt jest efektem głosowania w Senacie obradującym pod przewodnictwem Prezesa Sądu Najwyższego. Aby wyrok okazał się prawomocny, Senat musi podjąć decyzję o winie Prezydenta większością 2/3 obecnych na sali senatorów (przy kworum równym połowie składu Izby).

W historii Stanów Zjednoczonych procedura impeachmentu została przeprowadzona tylko raz – w roku 1868 – kiedy to w stan oskarżenia postawiono prezydenta Andrew Johnsona za dymisję sekretarza wojny. Ostatecznie w czasie głosowania w Senacie zabrakło jednego głosu do odwołania go. Blisko wszczęcia całej procedury było w roku 1974, kiedy to po wykrytej przez dziennikarzy New York Timesa afery dotyczącej zakładania nielegalnych podsłuchów demokratycznym członkom Kongresu (afera Watergate), prezydent Richard Nixon zrezygnował z piastowania urzędu. Ostatni przypadek podejmowania próby odwołania prezydenta USA wystąpił wobec Billa Clintona, kiedy zarzucono mu, iż w czasie afery z Moniką Lewinsky (tzw. afera rozporkowa) składał fałszywe zeznania.

W Polsce nie istnieje rozwiązanie podobne do tego jakie stosowane jest w Stanach Zjednoczonych czy na Litwie, wedle którego to parlament rozstrzyga winę bądź niewinność osoby oskarżonej o złamanie konstytucji bądź zdradę stanu. W Polsce Zgromadzenie Narodowe (czyli połączone izby Sejmu i Senatu) decyduje jedynie o tym, czy osoba względem której został wystosowany taki wniosek zostanie postawiona przed Trybunałem Stanu. Ostatecznie to właśnie ta instytucja zajmuje się rozpatrywaniem samej sprawy i wydaniem wyroku.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych