Immunitet

Jest to szczególnego rodzaju rozwiązanie prawne mające swój początek w zwyczaju międzynarodowym, na mocy którego osoba pełniąca określone funkcje publiczne podlega szczególnej ochronie. Immunitet w wymiarze międzynarodowym polegał na szczególnym statucie osoby, która mimo toczących się działań wojennych czy konfliktu między państwami była nietykalna. Rozróżniamy ich trzy główne rodzaje: parlamentarny (dotyczący działalności posła i senatora), sądowy (sędziowie) oraz konsularny (pracownicy instytucji dyplomatycznych). Posiadanie immunitetu skutkuje szczególnym wymiarem nietykalności ze strony służb państwowych oraz wyłączeniem bezpośredniej odpowiedzialności tych osób w przypadku złamania prawa. O możliwości pociągania do odpowiedzialności decydują specjalne procedury.

W Polsce immunitet dotyczy Prezydenta RP, członków Rady Ministrów, posłów, senatorów, sędziów, członków Trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu, Prezesa NIK. Immunitet przynależy tym osobom przez okres pełnienia przez nie danej funkcji i dotyczy działań wchodzących bezpośrednio w zakres jej sprawowania. Konsekwencją jest zatem to, iż np. poseł nie może ponosić odpowiedzialności za działania związane z wykonywaniem mandatu, a sędzia z wyrokowaniem. Immunitet nie zwalnia jednak osób nim objętych z odpowiedzialności za naruszenie praw innych osób (np. pomówieniu). Osoba taka może wytoczyć parlamentarzyście sprawę z powództwa cywilnego. W zakresie prawa karnego parlamentarzysta jest jednak chroniony. Rozwiązanie to wywodzi się z czasów, kiedy istniała realna obawa, iż poseł będący w opozycji wobec króla i krytycznie oceniający jego władzę, za swoje poglądy mógłby być wtrącony do wiezienia. W ten sposób kneblowano by go. Oczywiście istnieje możliwość odebrania immunitetu, o czym – np. w Polsce – decyduje w głosowaniu cała izba poselska lub senatorska.

Nieco inny typ immunitetu posiadają osoby sprawujące funkcję związaną z funkcjonowaniem wymiaru sprawiedliwości. Nie podlegają one odpowiedzialności za wykroczenia, a jedynie w sensie dyscyplinarnym wobec właściwego sądu dyscyplinarnego. Oznacza to ni mniej ni więcej tylko tyle, iż osoba pełniąca funkcję sędziego czy asesora nie może być w żaden sposób napiętnowana za zachowania mające charakter wykroczenia. Policjant zatrzymawszy tak osobę nie może jej nawet pouczyć, gdyż zachowanie takie – wedle Kodeksu wykroczeń – jest już środkiem wywierania wpływu na osobę łamiącą prawo.

Za przykład mogą nam posłużyć rozwiązania przyjęte w polskiej Konstytucji. W art. 105 ust. 1 napisane jest: „Poseł nie może być pociągnięty do odpowiedzialności za swoją działalność wchodzącą w zakres sprawowania mandatu poselskiego ani w czasie jego trwania, ani po jego wygaśnięciu. Za taką działalność poseł odpowiada wyłącznie przed Sejmem, a w przypadku naruszenia praw osób trzecich może być pociągnięty do odpowiedzialności sądowej tylko za zgodą Sejmu.”

Są oczywiście wyjątki. Art. 181 określa zakres immunitetu sędziowskiego mówiąc, iż „sędzia nie może być, bez uprzedniej zgody sądu określonego w ustawie, pociągnięty do odpowiedzialności karnej ani pozbawiony wolności. Sędzia nie może być zatrzymany lub aresztowany, z wyjątkiem ujęcia go na gorącym uczynku przestępstwa, jeżeli jego zatrzymanie jest niezbędne do zapewnienia prawidłowego toku postępowania. O zatrzymaniu niezwłocznie powiadamia się prezesa właściwego miejscowo sądu, który może nakazać natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego.”

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych