Ideologia

Jest to zbiór ogólnych wyobrażeń dotyczących zarówno świata fizykalnego jak i społecznego, wyrażających się w określonym systemie idei, poglądów i przekonań. Każda ideologia zawiera w sobie ocenę otaczającej nas rzeczywistości, a zatem formułuje wypowiedzi o charakterze normatywnym, stanowiąc podstawę do zajmowania takiego czy innego stanowiska. Jest także najważniejszym uzasadnieniem dla poszczególnych doktryn politycznych, stąd też ma swoje aspekty filozoficzne, ekonomiczne, prawne, etyczne i religijne. Ideologia stanowi więc ostateczne uzasadnienie dla poszczególnych działań politycznych, choć sama nie zawiera żadnych konkretnych rozwiązań dla wyznaczanych politycznie celów.

Pojęcie ideologii wiąże się nierozerwalnie z rozwojem masowego ruchu partyjnego i tworzeniem partyjnych programów oddziałujących na politykę państwa. To właśnie one są nośnikami wyrażanych w ideologiach postulatów i społecznie pożądanych wizji. Ideologia jest zatem (mówiąc w przenośni) formą sztandaru ideowego, pod którym określone jednostki i grupy ścierają się o określony kształt świata społecznego. Ideologia ma zatem funkcje silnie identyfikacyjne i tożsamościowe. A ich istnienie wynika z charakterystycznej dla człowieka potrzeby nadawana własnemu życiu określonego kształtu i sensu.

Istotną sprawą jest kwestia zależności między ideologią i prawdą. Wielu teoretyków uważa bowiem, iż skoro ideologia wyraża interes danej grupy i w świetle zgodności z tym interesem oceniane są postępowania jednostek, nie można w żaden sposób określić prawdziwości ideologii. Jednostka może sformułować wypowiedź, iż jest ona „prawdziwa dla niej”. Ten pogląd wydaje się jednak nie do końca właściwy, gdyż szukając wskazań ogólnoludzkich wiele z ideologii szuka nie tyle interesu, co właśnie prawdy. Fakt, iż mijają się z nią (nawet radykalnie) nie oznacza, że pozostałe ideologie pozbawione są szansy na jej wyrażenie.

W sensie potocznym słowo „ideologia” ma negatywne konotacje. Będąc bowiem pojęciem opisowym, używa się go w aspekcie wartościującym na oznaczenie wszystkiego, co ma formę fanatyzmu, bezkompromisowości i zamkniętości na wszelką krytykę. Czasami oznacza także teoretyczną podstawę reżimów totalitarnych. Jest to jednak błąd, gdyż ideologia jest pojęciem uniwersalnym, odnoszącym się zarówno do poglądów totalitarnych jak i demokratycznych. Różnica jest jednak taka, iż w tych pierwszych ideologia tożsama jest z prawdą i musi być narzucana siłą, w tych drugich stanowi przedmiot osobistego wyboru jednostki.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych