Hipoteza

Jest to jedna z trzech części normy prawnej, określająca do kogo i w jakich okolicznościach można zastosować przepisy danej normy prawnej. Innymi słowy – wskazuje adresata normy. Adresat najczęściej określany jest poprzez zaimek „kto”, jednak w przypadku norm trójczłonowych (hipoteza – dyspozycja – sankcja) jest on dookreślony przez wskazanie pewnych okoliczności, warunków, w jakich norma obowiązuje. Innymi słowy – każda norma prawna znajduje zastosowanie tylko w określonej sytuacji. Przy czym wspomniany przed chwilą adresat może mieć dwojaki charakter. Po pierwsze bowiem może zostać określony w sposób abstrakcyjny, gdy nie wskazuje na konkretnego człowieka czy konkretny podmiot prawa, ale określa ogólne warunki, po spełnieniu których dana osoba bądź podmiot prawa „podpada” pod daną normę (np. spowodowanie czyjejś śmierci). I po drugie może mieć charakter konkretny; odnoszą się do podmiotu wskazanego z imienia i nazwiska (np. wydanie decyzji administracyjnej dla konkretnej osoby), bądź też z nazwy (np. Prezydenta, Prezesa Rady Ministrów itp.).

Warto zilustrować to przykładami, którymi mogą być trzy artykuły kodeksu karnego: 151, 159 oraz 206. Pierwszy z nich brzmi następująco: „Kto namową lub przez udzielenie pomocy doprowadza człowieka do targnięcia się na własne życie, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5”. Przytoczony przepis prawny można podzielić na trzy części. Jeśli weźmiemy pod uwagę, iż hipoteza to ta część, która wskazuje adresata i okoliczności w jakich dochodzi do czynności zabronionej, to jest nią zwrot „kto namową lub przez udzielenie pomocy”. Adresatem jest zatem każdy kto postępuje w ten sposób., a zatem kto namawia lub pomaga. W przypadku art. 159 tekst brzmi następująco: „Kto biorąc udział w bójce lub pobiciu człowieka używa broni palnej, noża lub innego niebezpiecznego przedmiotu, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8”. W powyższym przepisie prawnym także ujawnia się trzyczęściowość, w której adresatem jest każdy, kto bierze udział w bójce lub pobiciu człowieka. I wreszcie przepis zawarty w art. 206: „Kto zawiera małżeństwo, pomimo że pozostaje w związku małżeńskim, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2”. Mamy tutaj do czynienia z odmienną strukturą niż w poprzednich dwóch przypadkach; określenie adresata nie następuje bezpośrednio po słowie „kto” – ale po słowie „pomimo”. Jest nim zatem każdy kto pozostaje w związku małżeńskim. A zatem jeżeli ktoś pozostaje w związku małżeńskim (hipoteza), to nie powinien zawierać powtórnego małżeństwa (dyspozycja), gdyż w przeciwnym razie zostanie mu wymierzona sankcja.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych