Gruba kreska

Pojęcie będące formą hasła politycznego, wedle dominującej obiegowej opinii wykreowane przez Tadeusza Mazowieckiego w czasie jego przemówienia sejmowego (exposé) 12 września 1989 roku, w którym przedstawił założenia dla sformułowanego przez siebie rządu. Zwrot ten w rzeczywistości jest formą publicystycznego przejęzyczenia, gdyż jego rzeczywista wersja brzmiała „gruba linia” („Rząd, który utworzę, nie ponosi odpowiedzialności za hipotekę, którą dziedziczy. Ma ona jednak wpływ na okoliczności, w których przychodzi nam działać. Przeszłość odkreślamy grubą linią. Odpowiadać będziemy jedynie za to, co uczyniliśmy, by wydobyć Polskę z obecnego stanu załamania”).

W publicznej debacie jaka przetoczyła się przez Polskę w ciągu pierwszych 20 lat od okresu transformacji ustrojowej, zwrot ten znalazł swoich zagorzałych obrońców, jak i totalnych krytyków. Sam Tadeusz Mazowiecki uważał, iż swoim wystąpieniem chciał pokazać pewien cel, jakim jest idea jedności polskiego społeczeństwa po okresie podziałów po komunistycznej dyktaturze. Argumentował to tym, iż czas w jakim przyszło mu działać, wymagał szczególnych moralnych czynów, jakim jest puszczanie w niepamięć dawnych przewin. Chodziło tu oczywiście o przewiny osób zaangażowanych w trwanie i funkcjonowanie starego reżimu. Czas budowania demokracji miał być czasem, gdzie na pierwszym planie miała być przyszłość, zaś czas rozliczeń – poza społecznymi podziałami – niczego cennego (wedle Mazowieckiego) nie buduje.

Przeciwnicy tego hasła postrzegali jednak tą kwestię inaczej. Uznali, iż jest to podstawa dla radykalnej nieodpowiedzialności komunistów i tych, którzy dla nich pracowali (choćby ludzi z dawnej opozycji niejednokrotnie będących za korzyści finansowe tajnymi współpracownikami Służby Bezpieczeństwa). Argumentowali, iż nie można tworzyć nowej, lepszej przyszłości budując ją na zbiorowym ukryciu wielu niecnych przewin dawnej władzy. Odwoływali się do przykładu niemieckiego, gdzie władza potrafiła uporać się z problemem dekomunizacji i lustracji tworząc tzw. Instytut Gaucka (nazwa pochodzi od nazwiska szefa tej instytucji Joachima von Gaucka). Jego zadaniem było przeprowadzenie w sposób cywilizowany rozliczenia działania najwyższych działaczy Niemieckiej Socjalistycznej Partii Jedności (komunistycznej partii w NRD) i określenie nakładanych na nich sankcji. Efektem tego był najczęściej okres dziesięcioletniego zakazu pełnienia funkcji publicznych, przy zachowaniu pełni praw wyborczych.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych