Funkcje prawa

Prawo, mimo, że jego znaczenie ma dla nas charakter dość jednoznaczny, można by rzecz naturalny, tak naprawdę pełni w danym społeczeństwie bardzo wiele funkcji. Najczęściej kojarzymy je z wyznaczeniem określonych reguł, wedle których w różnych obszarach życia (społecznego, rodzinnego, gospodarczego, politycznego itp.) wskazuje się pewne reguły postępowania którym nadaje się status nakazowy bądź zakazowy. To zatem, co nie jest regulowane prawem (wedle zasady: co nie jest zabronione, jest dozwolone) należy do przestrzeni wolności.

Podstawową funkcją prawa jest funkcja społeczna nazywana często organizacyjną. Każde życie społeczne potrzebuje określonych idei regulatywnych, które uporządkują przestrzeń ludzkiego życia. Istnieją rzecz jasna normy o charakterze obyczajowym, jednak ich podstawowym problemem są dwie kwestie: brak siły, której zadaniem byłoby nadzorowanie przestrzegania istniejących norm oraz kwestia subiektywności. Każda jednostka przestrzega normy społeczne po swojemu, a brak pisanej formy tych norm rodzi rozbieżności i konflikty. Funkcja społeczna prawa to zatem ujednolicenie i nadanie im statusu wykonalności pod groźbą użycia siły (policji, prokuratury i więziennictwa) wobec osób łamiących przepisy. Oczywiście wchodzimy tu na teren dość problematyczny: kwestie dotyczące wyrządzania komuś krzywdy fizycznej są jednoznaczne, ale co z kwestiami o charakterze moralnym? Światopoglądowym? Tu zawsze będzie istniał spór, gdyż prawo przyjmując określony punkt widzenia uznaje jedne punkty widzenia, a delegalizuje inne.

Kolejnym typem funkcji prawa jest funkcja represyjna. Polega ona na wymierzaniu kary osobom łamiącym prawo i jest ona silnie związana z funkcją prewencyjną, mającą na celu przeciwdziałanie popełnianiu przestępstw (czy szeroko rozumianemu łamaniu prawa). Jeśli w danym systemie prawnym kary wymierzane za określone czyny są dotkliwe, a wykrywalność przestępstw duża, uznaje się, iż jest to najsilniejszy bodziec działający na wyobraźnię ewentualnego przestępcy i powstrzymujący go od dokonywania czynów łamiących prawo.

W pewnym sensie funkcja prewencyjna ma charakter wychowawczy. W pewnym sensie, gdyż powstrzymywanie się od działań bezprawnych w przypadku prewencji jest strach, wychowanie polega zaś na tym, aby człowiek zinternalizował sobie określone reguły i dawał im posłuch sam z siebie. Funkcja wychowawcza prawa polega przede wszystkim na tym, iż większość obywateli chce jego przestrzegania. Uznaje zatem, iż to, co zawarte jest w jego przepisach, jest godne poszanowania. Przyswaja sobie zatem określone rozwiązania i w ten sposób stają się one częścią życia społecznego (np. jazda odpowiednią stroną jezdni, rozpoznawanie znaków drogowych itp.) Przykładem funkcji wychowawczej jest także resocjalizacja, czyli próba poddawania osoby łamiącej prawo działaniom mającym za zadanie zmianę jej myślenia i wartościowania.

Funkcją prawa jest także redystrybucja. Od czasów wejścia na rynki idei politycznych doktryn socjalistycznych, socjaldemokratycznych oraz nauki społecznej Kościoła katolickiego, kwestia rozwiązań socjalnych stała się jedną z kluczowych spraw polityki. Państwo stara się poprzez obowiązujące prawo wprowadzać odpowiednie rozwiązania i mechanizmy, aby część dochodu i bogactwa zamożniejszej części społeczeństwa była przesuwana na rzecz biedniejszej jego części (poprzez świadczenia socjalne, publiczną służbę zdrowia, publiczne szkolnictwo itp).

I wreszcie funkcja integracyjna. Prawo mając charakter powszechny nadaje całemu społeczeństwu pewien wspólny mianownik, ujednolicając funkcjonowanie i postrzeganie rzeczywistości społecznej, gospodarczej i politycznej.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Zarejestruj się Zapomniałem hasła...
Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych