Funkcje państwa

Pojęcie odnoszące się do celów, jakie w życiu społecznym pełni każde z istniejących państw, bez względu na to, jaki ma charakter. Państwo bowiem – nawet jeśli nie nazywa tego w określony sposób, ani tego nie planuje – aby trwało, musi realizować określone zadania.

Dwoma podstawowymi funkcjami państwa, jakie ma ono do spełnienia są funkcje zewnętrzna i wewnętrzna. Ta pierwsza w pewnych okolicznościach nawet ważniejsza (szczególnie w czasach rozmaitych konfliktów i przesileń), gdyż zależna właśnie od geopolitycznego otoczenia i istniejących relacji z sąsiadami. Funkcja zewnętrzna to utrzymywanie relacji z innymi podmiotami państwowymi, zmierzające do zapewnienia jak najlepszej regulacji swoich żywotnych interesów (racji stanu). Jeśli państwo ma charakter ideologiczny i zamknięty (Kuba, Białoruś), wtedy zewnętrzna funkcja państwa jest niezmiernie ograniczona. W przypadku państw prowadzących otwartą politykę międzynarodową funkcja zewnętrzna ma kilka swoich znaczących wymiarów, z których dwa są najważniejsze – polityczny i gospodarczy. Zdarza się jednak, iż w okresie silnych napięć międzynarodowych i wstępowania ogólnoświatowych antagonizmów (jak choćby zimna wojna), pojawia się trzeci wymiar – militarny. Wtedy przynależenie do określonych bloków wojskowych staje się elementem kluczowym, często podporządkowującym dwa poprzednie wymiary. W przypadku funkcji zewnętrznej państwo skupia się na jak najkorzystniejszym realizowaniu swoich interesów. Rzecz jasna po swojemu rozumianych.

Drugą funkcją, która odpowiada za sprawne funkcjonowanie państwa w obrębie jego granic, jest funkcja wewnętrzna. Jest to niezwykle skomplikowana i wielowymiarowa działalność organów władzy publicznej, mająca zapewnić jak najlepsze bieżące funkcjonowanie danego społeczeństwa oraz jego przyszły rozwój. Możemy tutaj wyróżnić kilka kluczowych pod-funkcji. Przede wszystkim wyznaczająca ramy dla społecznego współżycia jednostek – a zatem prawodawcza. W wymiarze ogólnym dotyczy prawa konstytucyjnego (ustroju państwa), w wymiarach bardziej skonkretyzowanych określa wszystkie poszczególne gałęzie prawa: karnego, cywilnego, administracyjnego itp. Drugą funkcją jest funkcja porządkowa. Realizują ją służby mundurowe takie jak policja czy straż miejska pilnując, aby ustalone przepisy były respektowane. W przypadku gdyby jednak stało się inaczej państwo pełni również funkcję sądowniczą, a zatem rozstrzyga powstałe spory między poszczególnymi podmiotami.

Kluczowa z punktu widzenia istnienia państwa jest jego funkcja administracyjna. Pełni ona zadania organizacyjne w najróżniejszych obszarach życia, poprzez skomplikowany system biurokratyczny. Należą tutaj wszelkie kwestie dotyczące wydatkowania publicznych pieniędzy, wydawania pozwoleń i licencji, prowadzenie najrozmaitszych systemów ewidencjonowania.

Niezmiernie ważną – choć zależną od wyznawanych na poziomie konstytucyjnym koncepcji państwa – jest funkcja gospodarcza. W myśl idei socjaldemokratycznych państwo jest bardzo istotnym graczem na rynku gospodarczym. Jest zatem nie tylko pracodawcą (poprzez własność sporej ilości przedsiębiorstw), ale także instytucją redystrybującą bogactwo poprzez wysokość ściąganych podatków i świadczonych usług. Służy temu funkcja socjalna państwa. Odmienna koncepcja liberalna zakłada, iż państwo powinno jedynie stać na straży porządku prawnego zostawiając przestrzeń gospodarczą samym obywatelom. W ten sposób miałaby być realizowana idea wolnego rynku. Nie da się jednak zaprzeczyć, iż dziś trudno wyobrazić sobie jakiekolwiek państwo praworządne, bazujące na idei demokracji liberalnej, bez pełnienia funkcji socjalnej. Bez względu na to, czy w danym państwie przeważają wątki opiekuńcze czy liberalne.

I wreszcie ostatnia funkcja o jakiej z pewnością należy wspomnieć – wychowawcza. Każde państwo prowadzi określoną politykę mającą na celu promowanie takich a nie innych wartości. Czyni to przede wszystkim poprzez system prawny, gdyż opiera go na określonych założeniach filozoficznych i aksjologicznych. Ale także poprzez system szkolnych programów nauczania, finansowanie placówek wychowawczo – oświatowych i wszelkie inne formy wspierania szeroko rozumianej kultury.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Zarejestruj się Zapomniałem hasła...
Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych