Europejski Trybunał Sprawiedliwości

Właściwa nazwa tego organu to Trybunał Sprawiedliwości Wspólnot Europejskich, będącego obok Rady Europejskiej, Rady Unii Europejskiej, Parlamentu Europejskiego i Komisji Europejskiej, jednym z głównych organów Unii. Pełni w niej funkcję naczelnego organu sądowego, rozstrzygającego kwestie zarówno o charakterze traktatowym (mogli byśmy powiedzieć – konstytucyjnym), jak i administracyjnym. Jego siedzibą jest Luksemburg.

Powstanie Trybunału lokowane jest w na tych samych podstawach prawnych co pierwsza ze wspólnot europejskich, a mianowicie na zawartym w Paryżu 18 kwietnia 1951 porozumieniu powołującym do życia EWWiS (traktat paryski). Już wtedy twórcy pierwszej ze wspólnot żywili przekonanie o konieczności powołania organu rozstrzygającego spory między krajami członkowskimi, a zatem Niemcami, Francją, Włochami i krajami Benelux-u. Kiedy kilka lat później 25 marca 1957 podpisywano traktaty rzymskie powołujące do życia EWG i Euratom, Trybunał objął swoja jurysdykcją wszystkie trzy Wspólnoty. Obecnie jego częścią jest Sąd Pierwszej Instancji, powołany na mocy Jednolitego Aktu Europejskiego, do rozwiązywania spraw dotyczących osób fizycznych i prawnych.

W skład Trybunału Sprawiedliwości na początku roku 2010 wchodziło 27 sędziów – po jednym z każdego z państw członkowskich UE. Procedura ich mianowania opiera się na wspólnym porozumieniu rządów państw członkowskich. Mianowani są na okres sześciu lat, z możliwością ponownego wyboru, spośród osób cieszących się niezależnością, najwyższymi kwalifikacjami w zakresie zajmowania stanowisk sędziowskich oraz posiadaniem uznanych kompetencji w zakresie wiedzy prawniczej. Dodatkowo w jego skład wchodziło 8 rzeczników generalnych, których rolą jest przedstawianie opinii w sprawach rozpatrywanych przez Trybunał.

Trybunał może obradować zarówno w swoim pełnym składzie wynoszącym trzynaście osób (tzw. skład wielkiej izby), jak i w składach pomniejszych, najczęściej trzy lub pięcioosobowych. Pełny skład przeznaczony jest dla sytuacji wyraźnie zaznaczonych w Statucie Trybunału oraz w przypadkach, kiedy sam Trybunał uzna, iż wniesiona sprawa ma wyjątkowe znaczenie. Może o tym przesądzić także żądanie jednego z państw członkowskich.

Trybunał stanowi ciało wykładnicze, dzięki którego orzeczeniom na obszarze całej wspólnoty stosowana jest identyczna interpretacja przepisów unijnych. Spełnia także podobne zadanie jak TK w prawodawstwie wewnętrznym – posiada kompetencje do rozstrzygania sporów prawnych między poszczególnymi instytucjami Unii. Do tego rzecz jasna w jego kompetencjach jest rozstrzyganie wszelkich sporów między osobami prawnymi i fizycznymi, a także między państwami będącymi członkami Unii.

Działalność Trybunału zatem to przede wszystkim orzekanie o zgodności działań i wydawanych przez organy Unii aktów prawnych z postanowieniami traktatów. Może się to realizować w kilku przypadkach. Po pierwsze może istnieć sytuacja, w której dany organ wydał określony akt prawny nie posiadając do tego kompetencji bądź doszło do naruszenia bardzo istotnych elementów procedury prawotwórczej. Po drugie w wypadku wydania przez organ administracyjny Unii decyzji, która narusza zapisy prawa pierwotnego i wtórnego. Po drugie. Po trzecie gdy określony organ, do którego w danej sprawie należało podjęcie działania, uchylił się od niego. I po czwarte Trybunał może także rozstrzygać sytuacje, w których dochodzi do tzw. sporu kompetencyjnego organów Wspólnot. Do kompetencji Trybunału należy także orzekanie w sprawach dotyczących państw członkowskich, które nie stosują się do wypełnienia litery traktatów i prawa ustanawianego przez organy Unii.

Trybunał pełni również rolę standardowo należącą do najwyższych organów sądowniczych w państwach – czyli do Sądów Najwyższych (lub odpowiadających im organów); stąd też dokonuje wykładni obowiązującego prawa. Jest to kwestia kluczowa dla jednakowego interpretowania na całym terenie Unii poszczególnych przepisów prawa. Zgodnie z procedurą sąd krajowy, który dokonuje stosowania prawa i nie jest pewien co do jego właściwości, może zwrócić się z prośbą do Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości o sporządzenie właściwej opinii.

Wraz z wejściem w życie traktatu lizbońskiego zmieniła się oficjalna nazwa trybunału, która przyjęła formę: Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Nowa sytuacja nie polegała jednak wyłącznie na kwestiach nazewnictwa, gdyż dla uskutecznienia prac trybunału częścią jego struktur stały się dwie instytucje mające wcześniej charakter niezależny: Sąd Pierwszej Instancji i Sąd do spraw Służby Publicznej.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych