Etnizacja polityki

Pojęcie to używane jest do określania prowadzonej przez dane państwo polityki, w której naczelnym kryterium podejmowanych decyzji jest interes danego narodu lub grupy etnicznej. Interesowi tej grupy podporządkowuje się wszystkie cele zarówno na arenie międzynarodowej, jak i w obrębie kontrolowanego terytorium. Etnizacja polityki z wielką siłą dała o sobie znać w Europie w okresie przemian wynikłych z upadku Związku Radzieckiego i rozpadu Jugosławii, kiedy to poszczególne narody i kraje związkowe walczyły o uzyskanie statusów suwerennych państw. Doszło wtedy do nakręcenia się spirali wzajemnych podejrzliwości i nienawiści, które wywołały wiele lokalnych krwawych wojen między rozlicznymi grupami etnicznymi i narodowościowymi (na Zakaukaziu: gruzińsko – abchaska, gruzińsko – osetyńska, rosyjsko – czeczeńska, ormiańsko – azerska; na Bałkanach: serbsko – chorwacka, serbsko – bośniacka, serbsko – albańska). Problem etnizacji kultury nie jest jednak prostą konsekwencją istnienia narodów czy grup etnicznych (co postulują przeciwnicy ich istnienia), ale wynikiem skomplikowanych procesów stereotypizacji i podtrzymywania ideologicznych lęków i mitów o „innych”. A zatem jest efektem nacjonalizacji polityki, a nie samej kwestii istnienia narodów.

Znakomite studium etnizacji polityki dał Ivan Čolović w książce Bałkany – terror kultury, w której pisał: „Nacjonalizm lubi mówić i działać w imię kultury. Kultura służy mu jako usprawiedliwienie, legitymizacja albo przykrywka dla polityki narodowego egoizmu, narodowej dominacji, nietolerancji. (…) Nie ma wątpliwości, że ideologowie wojowniczego etnicznego nacjonalizmu opierają się na etnocentrycznym modelu kultury, w którym jej oryginalne cechy i różnice wyolbrzymione są ponad wszelka miarę. Język nacjonalizmu powołuje się na kulturę jako uprzywilejowaną ostoję odrębności i jedyności, podstawowy wyraz niepowtarzalnego ducha narodowego, narodowego bytu i mentalności. (…) Język, jakim mówi się o kulturze, tutaj staje się językiem izolowanej, homogenicznej, zadowolonej z siebie i zagrożonej przez innych wspólnoty narodowej. Jest to język zasadniczej, głębokiej i niepokonywalnej różnicy między narodami, widocznej przede wszystkim w kulturze”. W ten sposób dochodzi do wyolbrzymienia różnic między kulturami i powstaniu niczym nie usuwalnego antagonizmu. Powstaje kultura „nasza” i „ich”, gdzie „nasza” reprezentuje to, co prawdziwe i autentyczne, zaś „ich” jedynie to, co uosabia niedorozwój i ułomność. Konsekwencje mogą być zatrważające: „Podczas minionej wojny w byłej Jugosławii wszystkie walczące strony jako jeden z głównych powodów włączenia się do wojny wymieniały obronę kultury, i to nie tylko swojej narodowej, ale kultury w ogóle, jako wartości europejskiej i ogólnoludzkiej. W niektórych serbskich mediach zdobycie Srebrenicy – bośniackiego miasteczka, gdzie ludność muzułmańska stanowiła większość, które nastąpiło pod koniec lipca 1995 roku i podczas którego wymordowano ponad siedem tysięcy ludzi, opisane zostało jako przywrócenie w tym mieście osiągnięć cywilizacji, to jest jako „przewietrzenie Srebrenicy”. Wkrótce potem armia chorwacka przeprowadziła operację „Burza”, przejmując kontrolę nad częścią Chorwacji będącą od początku wojny w rękach sił zbrojnych samozwańczej Republiki Serbskiej Krainy, co niektóre chorwackie media wychwalały jako powrót kultury na teren, które Serbowie zamienili w chlew”. Przykłady, które opisuje Čolović nie są jednak obce Polakom, szczególnie rodzinom wymordowanych na Wołyniu. To właśnie w imię oczyszczenia tych terenów z ludności polskiej, ukraińscy nacjonaliści dokonali rzezi dziesiątek tysięcy mieszkających tam Polaków od lutego 1943 do lutego 1944. Inna forma polityki etnicznej to Akcja „Wisła”, czyli akcja przesiedleńcza ludności Łemkowskiej z rejony Beskidu Niskiego na tereny Dolnego Śląska, Warmii i Mazur dokonana przez władze komunistycznej Polski w roku 1947.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych