Dysonans poznawczy

Jest to stan wewnętrznego dyskomfortu spowodowanego zaistnieniem dwóch lub więcej elementów poznawczych będących ze sobą w sprzeczności, które podważają obraz samego siebie jako osoby przyzwoitej i rozsądnej. Przykładem może być ujawnienie jakichś faktów (np. historycznych), które nie tylko podważają dotychczasową wiedzę, ale także stanowią silny argument obalający słuszność własnego dotychczasowego postępowania (komuniści na Zachodzie po odkryciu zbrodni stalinowskich, Polacy po ujawnieniu mordu w Jedwabnem, Niemcy po wyjściu na światło dzienne żydowskiego holocaustu). Sytuacja ta rodzi w psychice danej osoby określony niepokój i zagubienie, gdyż człowiek ma fundamentalną potrzebę bycia spójnym w swoich poglądach i przyzwoitym moralnie.

Innym przykładem dysonansu poznawczego może być dyskomfort odczuwany przez osobę, która pracuje jako szef świetnie prosperującej dużej firmy, będąc równocześnie ojcem małych dzieci. Obie funkcje (kierowanie firmą i spędzanie czasu z dziećmi) uważane są przez tą osobę za bardzo istotne elementy jej systemu wartości, jednak na danym etapie realizacja jednej musi pociągać za sobą upośledzenie w zakresie realizacji drugiej. I na odwrót. Powstaje paląca sytuacja rozwiązania tej kwestii. Może dokonać się to na dwa sposoby. Albo przewartościowanie wyznawanych wartości w taki sposób, by jedno z rozwiązań stało się dominującym bez popadania w konflikt (np. uznanie, iż rodzina stanowi największe bogactwo życia i wobec jej potrzeb kariera ma zupełnie drugorzędne znaczenie), albo dokonanie rozwiązania pozornego czyli popadnięcie w racjonalizację (powiedzenie sobie: „To tylko kwestia czasu – ustabilizuję pewne sprawy w pracy i już będę bardziej dla rodziny”, bądź: „Przecież nie opuszczam ich. Robię to także dla ich dobra. Dla ich bezpieczeństwa finansowego i lepszej przyszłości”).

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych