Burżuazja

Jest to pojęcie wywodzące się z języka francuskiego od słowa bourgeois (mieszczanin), oznaczające osoby będące właścicielami środków produkcji w społeczeństwach kapitalistycznych. Pojęcie to jednak nie od razu uzyskało swoje ostateczne znaczenie, gdyż początkowo wiązane było jedynie z samym mieszczaństwem, ewoluując w kierunku grup bardziej zamożnych i wpływowych. Ostatecznie przeszło ono transformację od pojęcia będącego synonimem najzamożniejszych miejskich warstw społecznych, aż do ekonomicznego i społecznego wyzysku.

O fakcie transformacji pojęcia burżuazji świadczy choćby to, iż pierwsza z wielkich europejskich rewolucji obalających ancien regime – rewolucja francuska – została przeprowadzona właśnie siłami poparcia mieszczan. Jej celem był istniejący porządek społeczny – w mniemaniu jej twórców i ideologów – zły i pełen niesprawiedliwości, który należało obalić. Efektem działań rewolucjonistów była republika burżuazyjna, która (wedle Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela) miała stanowić wspólne dobro wszystkich obywateli republiki.

Inaczej sytuacja przedstawiała się w Niemczech, gdzie zmiana społeczna i przekształcenia w zakresie struktury społecznej dokonywały się ewolucyjnie. Można powiedzieć, że wraz z powolnymi zmianami społecznej świadomości kształtowanymi głownie przez nowe warunki gospodarcze i demograficzne (urbanizacja, industrializacja). Efektem tego było znaczne przemieszczanie się ludności wiejskiej do miast, a w efekcie spadek znaczenia warstwy ziemiaństwa. Niejednokrotnie inwestowała ona w przedsięwzięcia związane z nowymi gałęziami gospodarowania kapitałem, przez co zasilała grono bogatego mieszczaństwa.

Pojęcie burżuazji nie od początku stanowiło synonim ucisku. Kiedy w połowie XIX wieku Karol Marks wystąpił ze swoimi tezami, mieliśmy do czynienia ze zmierzchem jego rewolucyjnego statusu. Marks kojarzy burżuazję jednoznacznie z klasą, która stała na szczycie hierarchii społecznej, wpływając na politykę w taki sposób, aby zabezpieczać jedynie swoje własne interesy. A interesem tym był maksymalny wyzysk pracującego dla niej robotnika. Stąd też – w świetle teorii Marksa – immanentnym elementem każdego społeczeństwa kapitalistycznego był tzw. konflikt klasowy. W jego mniemaniu nieusuwalny bez likwidacji własności. A zatem bez stworzenia społeczeństwa bezklasowego.

Oczywiście klasa burżuazyjna była niezwykle zróżnicowana, gdyż należy do niej zaliczyć nie tylko właścicieli wielkich zakładów przemysłowych, ale także wszelkich właścicieli rozmaitych warsztatów rzemieślniczych, kupców, niezależną finansowo inteligencję oraz członków wolnych zawodów. Słowo burżuazja stało się jednak synonimem wyzysku. Stąd też w języku potocznym funkcjonuje słowo „burżuj” będące synonimem osoby dbającej jedynie o swój własny interes. Ekonomicznego egoisty obnoszącego się z bogactwem, które stanowi formę moralnego skandalu.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych