Azyl

Jest to praktykowane w prawie międzynarodowym rozwiązanie, w ramach którego osobie ściganej przez prawo bądź zagrożonej prześladowaniami ze względu na posiadane i głoszone poglądy polityczne, przynależność rasową, narodową bądź religijną, udziela się prawa pobytu na terenie bezpiecznego dla niego państwa. Jest to instytucja prawa międzynarodowego wywodząca się jeszcze ze starożytności, polegająca na istnieniu w świątyniach przestrzeni, do której organa państwa nie miały prawa ingerencji. Jeśli zatem komuś ściganemu przez prawo udało się schronić w świątyni, uzyskiwał nietykalność.

Pojęcie azylu stosowane jest najczęściej w znaczeniu azylu politycznego w odniesieniu do osób, którym grożą sankcje za działania o charakterze politycznym. W Konstytucji polskiej w art. 56 ust. 1 ustanowione jest, iż „Cudzoziemcy mogą korzystać z prawa azylu w Rzeczypospolitej Polskiej na zasadach określonych w ustawie.”, a dalej w ust. 2, iż „Cudzoziemcowi, który w Rzeczypospolitej Polskiej poszukuje ochrony przed prześladowaniem, może być przyznany status uchodźcy zgodnie z wiążącymi Rzeczpospolitą Polską umowami międzynarodowymi”. Azyl może być jednak przyznany wyłącznie osobom, które nie popełniły czynów mających charakter używania przemocy. Tylko w odniesieniu do takich osób może być odrzucony wniosek o ekstradycję: „Ekstradycja jest zakazana, jeżeli dotyczy osoby podejrzanej o popełnienie bez użycia przemocy przestępstwa z przyczyn politycznych lub jej dokonanie będzie naruszać wolności i prawa człowieka i obywatela”(art. 55 ust. 4).

Jeśli chodzi o to, jak instytucję azylu postrzega społeczność międzynarodowa, to faktem jest, iż mimo traktowania tego jak prawo zwyczajowe, zagadnienie to nie zostało w żaden sposób uregulowane całościowo; państwa stosują zatem własne przepisy, regulując tą kwestię niejednokrotnie w bardzo odmienny sposób.

Bardzo kontrowersyjną kwestią odnoszącą się do zagadnienia przyznawania ochrony osobie ściganej przez prawo jest tzw. azyl dyplomatyczny. Polega on na udzieleniu schronienia na terenie placówki dyplomatycznej i konsularnej – co ma swoje podstawy w stosowanej wobec nich tzw. zasady eksterytorialności (czyli rozwiązania, na podstawie którego na terenie placówki dyplomatycznej nie działają przepisy prawa na terenie którego znajduje się placówka, ani władza jego organów administracyjnych i służb mundurowych – policji i wojska).

Wobec instytucji azylu dyplomatycznego wysuwane są liczne zastrzeżenia, z których główne odwołuje się do ograniczania zwierzchnictwa terytorialnego państwa. Są jednak rejony – np. Ameryka Łacińska – w których akceptacja dla tego typu rozwiązania jest znacznie większa, niż gdzie indziej. Wynika to z faktu, iż w XX wieku dochodziło na tym kontynencie do częstych przesileń politycznych (zamachów stanu, junt wojskowych), w których ginęli członkowie jednego bądź drugiego obozu politycznego. Zostało to nawet usankcjonowane przez konwencję z Caracas z 28 marca 1954 roku, wedle której azyl dyplomatyczny stosowany jest wyłącznie wobec osób ściganych za działania polityczne.

Najgłośniejszymi przypadkami udzielenia azylu dyplomatycznego był przypadek węgierskiego kardynała Józefa Mindszenty’ego, któremu w roku 1956 schronienia udzieliła ambasada USA w Budapeszcie; przebywał on na jej terenie do roku 1971. Drugim tego typu przypadkiem był azyl udzielony w roku 1991 Erichowi Honeckerowi – szefowi komunistycznej partii NRD – przez ambasadę Chile w Moskwie.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Zarejestruj się Zapomniałem hasła...
Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych