Autorytaryzm

Jest to jeden z trzech głównych reżimów politycznych, obok demokracji i totalitaryzmu. Jednak w przeciwieństwie do dwóch pozostałych reżimów, należy go bardziej rozpatrywać w sferze faktów, niż ideologicznych założeń, stąd też wydaje się, iż słuszniejszym jest mówienie o kluczowych jego elementach, niż o doktrynie autorytaryzmu. Przejawia się to chociażby w tym, iż państwa autorytarne bardzo często funkcjonują pod rządami wojskowych, dla których władza jest bardziej realizacją określonej wizji porządku, niż jakiejkolwiek ideologii. Jeżeli jednak mielibyśmy na nią wskazać, to jest ona dość prosta; opiera się na pierwszeństwie interesu państwa wobec interesów poszczególnych grup i jednostek

Można wskazać kilka kluczowych cech autorytaryzmu. Po pierwsze jest to reżim, w którym rządy oparte są na autorytecie elit bądź jakiejś charyzmatycznej jednostki. Po drugie na odrzuceniu społecznego egalitaryzmu. I po trzecie na założeniu ograniczonego pluralizmu politycznego. Państwo autorytarne jest zatem formą dyktatury, w której idea państwa utożsamiana jest z ideą wyznawaną przez elity – stąd w sferze politycznej nie istnieje wymiar społeczeństwa obywatelskiego. Jedynie w odniesieniu do wymiaru gospodarczego bądź kulturowego można wskazać na pewien zakres swobód i wolności. W państwie autorytarnym duże znaczenie odgrywa policja (milicja), a także system tajnych służb i cenzura. Niejednokrotnie kontrola społeczeństwa opiera się na werbowaniu wśród osób cywilnych donosicieli i agentów. W wielu reżimach autorytarnych władza należy do wojska (junta).

Istnieje pojęcie „złoty czas autorytaryzmu”, które odnosi się do okresu międzywojennego w Europie, kiedy to w wielu krajach doszło do kryzysów demokracji i przejęciu władzy przez wojsko. System autorytarny, w przeciwieństwie do systemów totalitarnych, nie posiada jakiejś uniwersalnej ideologii – jest w swoich celach pragmatyczny. Brak tu tak charakterystycznej dla totalitaryzmu ścisłej kontroli państwa nad wszystkimi aspektami życia społecznego, kulturalnego i gospodarczego obywateli. Nie opiera się także na masowym terrorze, choć represjonuje tych, którzy otwarcie go krytykują i dążą do jego obalenia. Bywa też, iż dla stworzenia wrażenia demokracji, system autorytarny potrafi przyjmować pewne rozwiązania demokratycznei, jednak mają one najczęściej formę fasadową.

Przykładami rządów autorytarnych były zrodzone w międzywojniu rządy Józefa Piłsudskiego (Polska), Mustafy Kemala Ataturka (Turcja), Antonio Salazara (Portugalia) czy wreszcie Francisco Franco (Hiszpania); obecnie w Europie za państwo autorytarne uważa się Białoruś.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych