Autonomia

Jest to szczególny rodzaj politycznego uprawnienia przyznanego określonej części danego państwa (jednostce terytorialnej), polegającego na możliwości kształtowania w określonych granicach własnego prawa oraz posiadania znaczącej niezależności finansowej. Zjawisko autonomii wynika najczęściej z określonych uwarunkowań historycznych danego regionu i wiąże się z jego zamieszkiwaniem przez zbiorowość ludzką o charakterze grupy etnicznej bądź narodowościowej. Efektem jest uzyskanie określonej dozy uprawnień do samodzielnego rozstrzygania pewnej puli spraw. Przykładem takiego źródła autonomii jest chociażby Szkocja w systemie ustrojowym Wielkiej Brytanii. W świetle obowiązującego systemu prawnego Szkocja posiada własny parlament, walutę oraz znaczący zakres kompetencji dla rozwiązywania spraw dotyczących własnego regonu. Władza centralna w Londynie posiada ograniczone prawem możliwości ingerowania w sferę działań zastrzeżonych dla organów Szkocji. Dzięki takiemu rozwiązaniu władze autonomii nie są tylko administratorami regionu, ale posiadają realne kompetencje władcze. Zakres tych kompetencji może o tyle zaskakiwać, iż Wielka Brytania nie jest federacją.

Oczywiście podstawa autonomii może być inna – może po prostu wynikać z leżących u podstaw ustroju przesłanek filozoficznych bądź też ukształtowanych historycznie stosunków społecznych i gospodarczych. Takim przypadkiem jest choćby Polska, w której władze lokalne uzyskały znaczący zakres autonomii i wynikające z tego kompetencje dzięki wpisaniu do zbioru zasad konstytucyjnych idei samorządności i pomocniczości. Dodatkowo owa niezależność uzyskała ochronę prawną, gdzie nieuzasadniona ingerencja władz centralnych w działania samorządów może być przedmiotem zaskarżenia do sądu administracyjnego.

Szczególną formą autonomii jest istnienie w państwie złożonej struktury terytorialno-administracyjnej (federacje), gdzie poszczególne kraje związkowe, zarówno w sprawach niskiej rangi, jak i w kwestiach o zasadniczym znaczeniu (jak choćby status prawny kary śmierci w Stanach Zjednoczonych) posiadają prawo niezależności. Autonomia posiada jednak w tym wypadku bardzo znaczącą cechę: poszczególne kraje związkowe czy regiony nie posiadają suwerenności w stosunkach międzynarodowych – działając w tym względzie nawet we własnym imieniu (posiadają osobowość prawną), czynią to jako podmiot będący częścią większej podmiotowości – państwa związkowego (federalnego).

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych