Apatryda

Pojęcie to wywodzi się od greckiego słowa apatris, co oznacza osobę pozbawioną ojczyzny. W dobie istnienia prawa międzynarodowego oznaczać to będzie fakt nie posiadania żadnego obywatelstwa, a zatem bycie pozbawionym ochrony prawnej ze strony jakiegokolwiek państwa (np. opieki konsularnej). Innymi słowy: danej osobie nie przysługują żadne prawa poza prawami człowieka. Istnieją dwa podstawowe sposoby nabycia statusu bezpaństwowca; pierwszym jest urodzenie się z rodziców, których pochodzenie jest nieznane (np. uchodźcy, nielegalni imigranci), a państwo narodzenia nie godzi się na przyznanie takiemu dziecku swojego obywatelstwa; drugim jest utrata obywatelstwa (np. w drodze pozbawienia go) i nie uzyskania innego w zamian. Teoretyczną sytuacją jest też taka, gdy dziecko rodzi się na terenie państwa, w którym obowiązuje zasada ius sanguinis (prawo krwi, czyli urodzenie się z rodziców będących obywatelami danego państwa) z rodziców będących obywatelami państwa, w którym obowiązuje zasada ius soli (prawo ziemi – nabywanie obywatelstwa poprzez urodzenie na danym terytorium). Ale większość państw respektujących przepisy ONZ przeciwdziałające zjawisku bezpaństwowości rozwiązuje to poprzez szczegółowe przepisy prawa w taki sposób, iż taka sytuacja jest niemożliwa. Sytuacja osoby bezpaństwowej jest niebywale trudna, gdyż jest pozbawiona wszelkiej ochrony politycznej, a co najwyżej może w tej kwestii liczyć na dobrą wolę któregoś z państw. W państwach demokratycznych, chroniących prawa człowieka mogą liczyć na pomoc Rzeczników Praw Obywatelskich.

Problem zjawiska apatrydztwa został zauważony i poważnie potraktowany w wieku XX, kiedy to wpierw Liga Narodów, a później ONZ (w Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka) uznała go za stan dalece niepożądany. Efektem tego była konwencja przyjęta 20 września 1954 r. przez ONZ o statusie osób nie posiadających obywatelstwa – apelowała ona do państw o wychodzenie naprzeciw sytuacji apatrydów i nadawanie im obywatelstwa. Odpowiedzią na ten apel jest choćby prawodawstwo polskie, w którym w przypadku, gdy rodzice są nieznani, albo też pochodzą z państwa, które przyznaje obywatelstwo jedynie w oparciu o zasadę ius soli, osoba taka nabywa obywatelstwo Rzeczpospolitej Polskiej.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych