Alienacja

Pojęcie odnoszące się zarówno do pojedynczej osoby, jak i całych grup i społeczności. Oznacza wyobcowanie, izolację, brak poczucia przynależności. W przypadku pojedynczej osoby wskazuje się na fakt istnienia trzech aspektów alienacji: emocjonalnego, społecznego oraz egzystencjalnego. Wszystkie one jednak odczuwane są jako brak bądź znaczący niedobór istotnych dla danej osoby więzi psychologicznych z drugą osobą (bądź grupy z pewną całością społeczną). Osoba będąca w stanie alienacji ma poczucie samotności, nie związania, nie przynależenia do kogokolwiek. Czuje się całkowicie sama. Czuje się kimś, kto istnieje na marginesie życia. Nie widzi dla siebie sensu ani celu.

Próbując odpowiedzieć na pytanie: „Co w nowożytności stało się przyczyną tak szerokiego zjawiska alienacji?” wskazuje się głownie na cztery czynniki. Po pierwsze na rozwój techniki i zmianę w zakresie wykonywania pracy. Z racji, iż od czasu industrializacji praca coraz bardziej się technicyzuje i pochłania coraz więcej czasu, istnieje jego znaczący deficyt w podtrzymywaniu głębokich więzi. Po drugie mobilność. Rozwój komunikacji spowodował, iż człowiek zaczął się swobodnie przemieszczać po świecie zmieniając miejsce pracy i zamieszkania. Zaczął na masową skalę migrować. Zarówno wewnątrz państw, jak i pomiędzy nimi. To z kolei spowodowało, iż znacząca część populacji ludzi Zachodu zmuszona jest odnajdować się w nowych warunkach, szukając na nowo społecznych relacji i własnej tożsamości. Po trzecie wskazuje się na urbanizację, uznając, iż specyfika życia w mieście sprawia, że człowiek izoluje się. Mieszka w jednym bloku czy kamienicy przez lata i nie zna ludzi, mieszkających obok niego. Miasto staje się wielką noclegownią, w której nie istnieje sąsiedztwo. Anonimowość dodatkowo prowadzi do podejrzliwości i wycofywania się. Zaś poczucie miejskiego hałasu prowadzi do poszukiwania ciszy i spokoju. Tak więc tysiące ludzi mieszkają obok siebie, a jednocześnie wielu z nich żyje w izolacji i osamotnieniu. I wreszcie telewizja i internet. Wielu badaczy problemu alienacji wskazuje, iż oba narzędzia medialne stały się najpotężniejszymi środkami w budowaniu społeczeństwa ludzi samowystarczalnych. Praca zapewnia warunki do życia i komfort, zaś telewizja i internet zapełniają czas wolny.

Zjawisko alienacji w nieco innym znaczeniu opisywał w swoich dziełach Karol Marks, wskazując, iż poprzez mechanizację życia społecznego człowiek zatraca swoje naturalne skłonności twórcze i izoluje się od otaczającej go rzeczywistości społecznej. Marks opisując zjawisko alienacji uważał, iż jest ona efektem trzech elementów: władzy, własności i podziału pracy. Wedle niego każdy z tych elementów powoduje, iż człowiek w jakiejś mierze nie uczestniczy w tym, co jest tak istotną częścią jego życia. Władza bowiem odrywa człowieka od decydowania o sobie i zrywa jego emocjonalne więzi ze sferą polityki. Elity działając same dla siebie doprowadzają do zaniku identyfikacji obywateli z sobą, przez co ta sfera staje się pozbawiona jakiegokolwiek zaangażowania. Polityka staje się spektaklem. Jednak tylko do oglądania, bez możliwości uczestniczenia. Własność dzieli poszczególne jednostki, zaś podział pracy sprawia, iż człowiek nie ma łączności z tym, co jest całościowym sensem jego zawodowej aktywności. Odpowiada za mały wycinek i więcej go nie powinno interesować.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych