Absolutyzm

Jedna z klasycznych form rządów polegająca na tym, iż w ręku jednej osoby zostaje skupiona pełnia władzy realnej w danym państwie. W efekcie takiego rozwiązania od decyzji jednej osoby zależy wszystko: od spraw państwowo-administracyjnych, poprzez prawne, sądowe, wojskowe, społeczne i wszelkie inne. Nad panującym władcą nie stoi żadna instytucja kontroli; ani społecznej ani politycznej.

Rozwiązanie absolutystyczne nie wiąże się w sposób ścisły z żadnym z ustrojów i może się ujawnić w bardzo różnych stanach prawno-politycznych. wynika to z faktu, iż terminem tym określa się nie tyle formalną stronę ustroju, lecz faktyczne sprawowanie władzy przez konkretną osobę. Istnienie konstytucji może tu nie mieć nic do rzeczy, gdyż może być ona tylko fasadą propagandową jak choćby w Związku Radzieckim, gdzie w rzeczywistości jedyną i ostateczną instancją orzekającą był Józef Stalin.

Absolutyzm miał w historii myśli politycznej swoich bardzo głośnych wyznawców i głosicieli, jak choćby dwóch słynnych filozofów: Niccolò Machiavellego i Jeana Bodina. Innymi głośnymi wyznawcami tej doktryny był sławny kardynał Armand Jean Richelieu (we Francji) oraz Robert Filmer (twórca patriarchalnej koncepcji powstawania państwa) w Anglii. W ich doktrynach absolutyzm oznaczał pełną suwerenność panującego który miał pełną możność ingerowania w sprawy państwa i jego poddanych. Wiązała się z tym wielka machina biurokratyczna, która byłaby zdolna egzekwować postanowienia króla. W ten sposób obok biurokratyzmu (szeroki aparat urzędniczo-administracyjny), cechą jego były centralizm (podejmowanie niemal wszystkich ważnych decyzji na szczycie władzy), etatyzm (czyli nacjonalizowanie dużej części gospodarki), oraz silny ekspansjonizm i militaryzm (silna armia i zakrojone na szeroką skalę działania zbrojne zmierzające do pozyskiwania nowych terenów).

Formą absolutyzmu był tzw. absolutyzm oświecony, który rozprzestrzenił się w Europie w II połowie XVIII w. i „zadomowił się” na kilka dziesięcioleci w Prusach (Fryderyk II Wielki), Austrii (Maria Teresa i Józef II), w państwach skandynawskich (Gustaw III), czy Rosji (Katarzyna II Wielka). Jego odmienność od klasycznej formy absolutyzmu polegała na tym, iż władca uznawał pewne formy respektowania praw społeczeństwa (tolerowanie wolności religijnych czy gospodarczych), ale wciąż w wymiarze politycznym pozostawał jednoosobowym „rozgrywającym”. W tej wizji niektórzy monarchowie (jak np. Fryderyk Wielki, król Prus) nazywali się „pierwszymi sługami państwa”, co miało nadawać im szczególnych form blasku wspaniałomyślności. Faktem jest, iż okresy absolutyzmów oświeconych stanowiły dla państw je stosujących złote okresu rozwoju; znakomicie wtedy funkcjonowało wiele instytucji publicznych takich jak uniwersytety.

Panel klienta

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Polecane Publikacje
Słownik Licealisty

Wiedza o społeczeństwie - maturalna praca pisemna

Wiedza o społeczeństwie - Analiza tekstów źródłowych