— Matura 2013, arkusz podstawowy —

Arkusz egzaminacyjny dla poziomu podstawowego składał się z 32 zadań sprawdzających wiadomości i umiejętności ze wszystkich czterech tematyk: 1) Społeczeństwo, 2) Polityka, 3) Prawo, 4) Polska, Europa, świat. Jak zawsze w tych arkuszach do zdobycia było 100 pkt. z czego 66 pkt. można było zdobyć w zadaniach testowych różnego typu (wyboru, dopasowania, prawda/fałsz czy uzupełnień), 19 pkt. w zadaniach wykorzystujących umiejętność analizy materiału źródłowego (badania opinii społecznej), zaś 15 pkt. za zadanie ostatnie mające charakter zadania pisemnego. Przeglądając arkusz zaskakiwać może fakt, iż w części testowej w ogóle nie pojawiło się ani jedno zadanie (!) z działu „społeczeństwo”, a akcenty rozłożono niezwykle nieadekwatne do wielkości materiału, jaki dany dział zawiera. I tak aż 38 pkt. można było uzyskać poprawnie rozwiązując zadania z działu „polityka”, zaledwie 11 pkt. przypadło dla działu „prawo”, a 17 pkt. dla dziełu „Polska i świat”. Oczywiście tak należy patrzeć zakładając, iż zagadnienia konstytucji także zakwalifikujemy do działu „polityka” (zadania o tej tematyce dawały w sumie aż 16 pkt.).

Gdy będziecie analizować arkusze, weźcie pod uwagę, iż warto ćwiczyć i analizować oba rodzaje arkuszy. W arkuszach podstawowych można znaleźć wiele zadań o skali trudności arkusza rozszerzonego, a kilka najprostszych zadań w arkuszach rozszerzonych spokojnie mogłoby się znaleźć w podstawowym. Nie pomijajcie więc tego, ale potraktujcie jako szansę na lepsze przygotowania!

Zadanie 1

Pierwsze zadanie to dział polityka, poddział doktryny polityczne. Treść zadania bardzo łatwa, w zasadzie z podstaw ujmowanego tematu. W zasadzie trudno o pomyłkę. Wiadomo: apartheid to forma rasizmu, anarchizm to negowanie państwa i jego omnipotencji, a socjaldemokracja to ingerowanie w gospodarkę (jak każda opcja „socjalna”). Zatem po kolei: A – prawda, B – fałsz, C – prawda.

Zadanie 2

Tutaj należało wykazać się umiejętnością i prostą, i trudną zarazem, gdyż w zadaniach tego typu mogą pojawiać się rozmaite „pułapki”. Aby poprawnie wskazać odpowiedzi, należy poszczególnym zdaniom zadać pytanie: „Co się wydarzyło?” oraz „Jaka ocena została wypowiedziana?”. Przy czym uwaga! Jeśli w zdaniu jest w pierwszej osobie wyrażona opinia, zdanie to ma charakter opinii (Sądzę, że ten kolor jest nieciekawy). Jeśli jednak zdanie przytacza fakt wypowiedzenia przez kogoś kiedyś jakiejś opinii, zdanie to jest faktem (Na spotkaniu pojawił się głos, iż kolor ten jest nieciekawy). W związku z tym, iż w poleceniu jest prośba, aby wskazać WYŁĄCZNIE fakty, sprawa jest dość prosta; odpowiedzią poprawną jest 1 i 3. Zdanie nr 5 jest pułapką, gdyż pomimo pozorów faktu przytoczenia opinii (Perry chwalił się, iż za jego kadencji przybyło prawie 40% wszystkich miejsc pracy w Ameryce) , owo „Odebrano” przesądza, iż jest to opinia.

Zadanie 3

To zadanie na znajomość typów reżimów politycznych. Zadanie o tyle proste, iż w podstawowej typologii wyróżnia się trzy typy reżimów i tyle zostało w zadaniu przedstawionych. Jeśli zatem miało się jakiekolwiek pojęcie o temacie i znało nazwy reżimów, trudno się było pomylić. Bo nawet fasadowość wyborów i represjonowanie przeciwników politycznych nie może „konkurować” z kontrolą życia prywatnego obywateli w zakresie przesądzania o totalitarności systemu. A – autorytaryzm, B – totalitaryzm, C – demokracja.

Zadanie 4

Zadanie, które kilka lat temu niemal w identycznej formie było wykorzystywane w arkuszu rozszerzonym. „Kierunki” na skali to graficzne zobrazowanie poglądów partyjnych elektoratów w układzie stosunku do Europy oraz stosunku do rozwiązań gospodarczych. I to mogło stanowić utrudnienie, bo chodziło nie tyle o same partie, ich członków i programy, ale właśnie elektoraty. W przypadku pytania A, sprawa była dość prosta. Należało tu ustalić które z dwóch kulek (oznaczeń elektoratów partyjnych) znajdują się najbliżej siebie w układzie pionowym, co dawało rezultat PSL – SLD. W przypadku pytania B sprawa wyglądała na równie oczywistą: wskazanie elektoratu najbardziej przeciwnego idei państwa opiekuńczego (PO). Trudnością mogłoby być rozumienie, że „państwo opiekuńcze” i „etatyzm” to de facto ta sama kwestia, ale są to sprawy tak podstawowe, że ciężko wyobrazić sobie, że ktoś mógłby tego nie wiedzieć.

Zadanie 5

W pytaniu tym należy wpierw zdać sobie sprawę z tego, jakie mamy w Polsce zasady prawa wyborczego w trzech najważniejszych wyborach: do Sejmu RP, do Senatu RP oraz na Prezydenta RP. Te zasady nie są takie same już ze względu na to, iż wybory na Prezydenta RP to wybór jednej osoby, zaś do obu izb parlamentu wybieramy podmiot zbiorowy. Druga sprawa, że wybory do Sejmu RP są proporcjonalne, zaś do Senatu RP większościowe. Zatem te dwie cechy na pewno odpadają. Szukajmy zatem dalej. Czy wszystkie są powszechne? Tak. Czy wszystkie są bezpośrednie? Tak. Czy wszystkie realizowane są w głosowaniu tajnym? Tak. A zatem to są cechy wspólne dla wszystkich trzech typów wyborów.

Zadanie 6

W tym zadaniu jest pewna trudność: biogramów mamy trzy, zaś wymienionych postaci cztery. Zatem na pewno trzeba się odrobinę orientować w życiu publicznych postaci w Polsce. Zacznijmy jednak od początku. Czy jest coś bardzo charakterystycznego w zamieszczonych opisach? Jak najbardziej, jest. Pierwszy z nich wskazuje, iż chodzi o osobę będącą premierem RP, a z postaci wymienionych był nim wyłącznie Józef Oleksy. Inne ważne zdradzające go informacje to członkostwo w PZPR oraz w SLD. A zatem mamy załatwioną pierwszą postać (Józef Oleksy – A). Drugi i trzeci biogram dość kłopotliwe – w obu przypadkach chodzi o wicepremierów. Ale w jakim czasie? I z jakich partii? I tu nawet jeśli nie mamy pewności kim jest Józef Zych, to członkiem PiS i PC oraz wicepremierem w okresie rządów PiS był Ludwik Dorn (B). Zatem ostatni biogram należy do Grzegorza Schetyny (C).

Zadanie 7

Posiadanie pojęcia o tym, iż funkcje Sejmu RP są trzy, to minimum bez którego tego zadania nie da rozwiązać. Funkcja prawodawcza (legislacyjna, ustawodawcza), kreacyjna i kontrolna. Powiedzmy, że nie pamiętamy nazw. Czy jesteśmy w stanie je wymyślić? Ależ jak najbardziej. A to tworzenie prawa, a zatem funkcja „dawania prawa” – prawodawcza. Druga z funkcji – B – to funkcja związana z kontrolą pracy Rady Ministrów, a zatem kontrolna. Wprawdzie tu nie występuje w tekście przepisu słowo mogące nas wprost naprowadzić, ale „ponoszenie odpowiedzialności” oznacza bycie kontrolowanym. Da się wymyślić. I wreszcie ostatnia funkcja – C – mówi o powoływaniu na urząd. Tutaj chyba wymyślenie nazwy (jeśli się jej nie pamięta) jest najmniej intuicyjne. Można oczywiście szukać i tworzyć: nominacyjna, mianowawcza, powołaniowa… Trochę kreacji i słowotwórstwa nie zaszkodzi. No ale jest nieco inaczej – kreacyjna. Trzeba zapamiętać.

Zadanie 8

Zdefiniowanie pojęcia immunitetu nie należy raczej do czynności trudnych. Pojawia się bowiem nie tylko w zagadnieniach z wos-u ale mając swoje naprawdę stare korzenie nazwa ta pojawia się także na lekcjach historii w przypadku toczonych wojen. Wysyłanie „nietykalnych” posłów czyli osób mających prowadzić rokowania to bardzo częsty obrazek. Immunitet parlamentarny to tylko jedna forma takiego immunitetu, którą na zasadzie analogii można spokojnie zdefiniować. Krótka definicja może brzmieć następująco: instytucja polegająca na nadaniu posłowi/senatorowi szczególnego rodzaju nietykalności na okres pełnionego mandatu, co oznacza brak możliwości zatrzymania, aresztowania i pociągnięcia do odpowiedzialności karnej bez zgody parlamentu, a także brak odpowiedzialności za działanie związane z wykonywaniem mandatu. Rozwiązanie to powstało w czasach, gdy demokracja nie była ustrojem powszechnym, a zatem chronienie osób pełniących funkcje publiczne miało sens. Dziś naprawdę trudno znaleźć pozytywy tego rozwiązania i jego praktyczny sens, choć można sobie wyobrazić sytuację, gdy jakiś poseł opozycji podejmuje stale temat miażdżącej krytyki władzy. Przy pewnych okolicznościach można sobie wyobrazić jakąś formę ukrócenia jego działań poprzez odpowiednie użycie organów ścigania (raczej do wyobrażenia w państwie autorytarnym). W tym wypadku immunitet ma za zadania chronić jego niezależność. Negatywy immunitetu są jednak także doskonale znane. Zaliczyć należy do nich przede wszystkim swoistą arogancję posła/senatora, który nadużywa go unikając tak prozaicznych sytuacji jak policyjna kontrola drogowa. Pokazanie legitymacji parlamentarnej w zasadzie wiąże ręce policji nawet w wypadku ewidentnego złamania prawa.

Zadanie 9

W tym zadaniu polecenie mówi o dwóch konstytucyjnych uprawnieniach Prezydenta RP, którymi na pewno są A i B. Taka jest też odpowiedź oficjalna CKE. Jednak w zadaniu jest de facto błąd. Trzecia opcja (wnoszenie poprawek do ustaw) także jest poprawna, gdyż art. 119 ust. 2 mówi, iż „prawo wnoszenia poprawek do projektu ustawy w czasie rozpatrywania go przez Sejm przysługuje wnioskodawcy projektu, posłom i Radzie Ministrów”, a Prezydent RP jest jednym z wnioskodawców. A zatem to także jest uprawnienie konstytucyjne.

Zadanie 10

W tym zadaniu w zasadzie nie powinny wystąpić żadne kłopoty. Najzwyklejsza pamięciówka dotycząca organów władzy samorządowej. Na pewno lepiej pamiętana, im więcej razy powtarzana (a najlepiej używana w rozwiązywanych zadaniach). I tak kolejno: A) sejmik województwa; B) cztery lata; C) zarząd województwa oraz D) marszałek województwa.

Zadanie 11

To zadanie występowało już w ostatnich latach na maturach – i to dokładnie w takiej formie – już co najmniej dwa razy. Wiadomo, że najwyższą instancją może być tylko i wyłącznie (A) Sąd Najwyższy. Jednak w zależności od rangi sprawy, pierwszą instancją mogą być dwa sądy. W przypadku spraw niższej rangi (drobna kradzież) jest to (B) sąd rejonowy, zaś w przypadku spraw poważniejszych (zabójstwo) jest to (C) sąd okręgowy.

Zadanie 12

To zadanie też w równych wariantach funkcjonowało w latach poprzednich. I nie ma się co dziwić, w końcu to najważniejsza kwestia w zakresie prawa konstytucyjnego. Poprawnych odpowiedzi mamy w tym zadaniu trzy – A, B, C. Te akty prawne są publikowane w dzienniku ustaw. Zarządzenia Prezydenta RP publikowane są w Monitorze Polskim, zaś uchwały Rady Gminy w wojewódzkim dzienniku urzędowym.

Zadanie 13

W zadaniu tym niby kwestie są oczywiste, ale czy na pewno? Inicjatywa ustawodawcza występuje aż w trzech przypadkach i w każdym z nich posiada ją inna liczba podmiotów. W przypadku ustawy zwykłej – 5, w przypadku konstytucji – 3 oraz w przypadku budżetu – 1. Z kontekstu ob zdań wiadomo, iż chodzi tutaj o przypadek ustawy zwykłej. Jeśli mamy zatem wymienione cztery podmioty (posłowie, senatorowie, Rada Ministrów i obywatele), to pozostaje nam jeszcze (A) Prezydent RP. Pozostaje nam jeszcze do rozstrzygnięcia kwestia: ilu obywateli musi się podpisać, aby projekt ustawy wnieść do laski marszałkowskiej? Odpowiedź brzmi (B) – 100 tys. obywateli.

Zadanie 14

Po raz kolejny zadanie z małą pułapką: cztery organy ale tylko trzy kompetencje. A zatem jeden organ okazał się pusty. Który? Odpowiedź przychodzi sama. A to z całą pewnością Trybunał Konstytucyjny, B to bez wątpienia Trybunał Stanu, zaś C to Sąd Najwyższy. Organ pusty zaś do Naczelny Sąd Administracyjny.

Zadanie 15

Zadanie z pozoru łatwe, gdyż materiał na podstawie którego mamy udzielić odpowiedzi znajduje się w samym zadaniu. Czytanie tekstów ze zrozumieniem – jak się okazuje na przestrzeni ponad 10 lat matur wedle formuły testowej – uczniowie gubią tu zawsze sporo punktów. I to zarówno na maturze podstawowej, jak i rozszerzonej. Rozumienie następstwa logicznego zdań sprawia trudność jedna każdemu. Rozwiązanie do pierwszego zdania kryje się w zdaniu Art. 129. § 1. nie ma nic mowy o wojewodzie, ale jest mowa, że organem wydającym decyzję i będącym pośrednikiem w odwołaniu jest ten sam organ. Jeśli więc decyzję wydał wojewoda, to także poprzez niego się odwołujemy. A zatem to prawda. Ze zdaniem drugim także nie powinno być problemu, gdyż tutaj pięknie nam to rozstrzyga art. 128 – pierwsze zdanie mówi, iż odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, ale ostatnie zdanie daje taką możliwość przy zastosowaniu przepisów szczególnych. A zatem B to także prawda. I wreszcie zdanie ostatnie; jest tutaj mowa o wstrzymaniu wykonania decyzji (Art. 130. § 2), ale równocześnie gdy ma ona charakter natychmiastowej wykonalności wstrzymanie decyzji nie następuje. A zatem C to fałsz.

Zadanie 16

Znajomość nazw kodeksów nie jest powszechną rzeczą, choć o kodeksie karnym czy kodeksie cywilnym pewnie większość osób słyszała. Pierwsze „czynność” (kradzież) to w oczywisty sposób domena prawa karnego, a zatem (A) kodeksu karnego. Sprawa ruga i trzecia mogą sprawić małe trudności, gdyż obie należą do praw cywilnych. Jednak ostatnia sytuacja z racji specyfiki została potraktowana odrębnie, w efekcie czego powstał (C) kodeks rodzinny i opiekuńczy. Druga przytoczona sytuacja (przepis prawa) to (B) kodeks cywilny.

Zadanie 17

Konstytucja RP w Rozdziale II podzielona jest na cztery główne części:

  • zasady ogólne
  • wolności i prawa osobiste
  • wolności i prawa polityczne
  • wolności i prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne

Zadaniem rozwiązujących arkusz było wskazać przepisy umieszczone w ostatniej z czterech części. A i C to prawa polityczne, D to prawa osobiste. Pozostają zatem B (art. 65) i E (art. 74).

Zadanie 18

Rozpoznawanie postaci wbrew pozorom powinno być czymś prostym. W dobie telewizji i internetu wizerunki polityków są bardzo często obecne w mediach. A jednak wyniki matur z ostatnich kilku lat pokazują, iż często uczniowie nie posiadają wiedzy na temat twarzy ważnych postaci polityki krajowej i międzynarodowej. W tym wypadku dwie pierwsze postacie są bardzo znane; A) Merkel (Angela), B) Obama (Barack). W przypadku trzeciej postaci – choć jest ona bardzo obecna w polityce europejskiej, to jednak nie mogła dorównać częstotliwością obecności w mediach kanclerzowi Niemiec i prezydentowi Stanów Zjednoczonych. A postacią tą jest C) Barroso (José Manuel). Ostatnia z postaci byłą z pewnością najmniej rozpoznawalna z racji tego, iż wizerunek Sekretarza Generalnego ONZ pojawia się w mediach raczej sporadycznie. D) zatem to Ki-Moon (Ban).

Zadanie 19

Jak w wielu zadaniach sytuacja nieco utrudniona. Nawet bardziej niż w innych zadaniach tego typu, gdyż do uzupełnienia mamy pięć rubryk i aż siedem oznaczonych na mapie państw. Dwa państwa nie spełniają zatem żadnego z kryteriów. W zadaniu zastanawia dublowanie się czynności, gdyż uczeń wpisując właściwy numer państwa już udowodnił znajomość tematu. Żadne bowiem z Państw nie dubluje się w ramach wymienionych wydarzeń, czyli do każdego z nich jest tylko jedna poprawna odpowiedź. Poprawne odpowiedzi są następujące:

  • A3 Francja – nie ma żadnego innego państwa założycielskiego EWWiS
  • B4 Białoruś – odpowiedź prosta do wskazania, bo to jedyne państwo w Europie nie będące w Radzie Europy
  • C3 Finlandia – sprawa dość oczywista ; jedyne to jedyne państwo skandynawskie oznaczone na mapie
  • D2 Węgry – jeśli ktoś nie zna dat przyjęcia do NATO, to na pewno może być problem; w końcu Trucja, Francja, Finlandia i Rumunia też są w sojuszu. Do tego dochodzi fakt, iż Rumunia to podobnie jak Węgry państwo postkomunistyczne, więc także może uchodzić za przyjęte w tym roku. Tutaj trzeba pamiętać, że Rumunia i Bułgaria zarówno w kwestii NATO jak i UE były przyjmowane później.
  • E1 Turcja – przypadek turecki jest dość wyrazisty, gdyż dwa pozostałe państwa nie należące do UE, także nie należą do NATO (Białoruś, Ukraina). Reszta należy i tu, i tu.

Zadanie 20

Chronologia polskiej integracji z Europą (w rozumieniu szerszym niż z samą UE) to długi proces trwający kilkadziesiąt lat. Trzeba zatem znać wiele wydarzeń, które miały miejsce na przestrzeni tego czasu. Znajomość tych wydarzeń nie jest prosta, gdyż gubi się w całym procesie integracyjnym. Na pewno dobrym sposobem nauki jest wypisanie sobie na osobnej „osi czasu” wydarzeń integracyjnych dotyczących Polski. W zadaniu 20 nie chodzi o konkretne daty (więc jest łatwiej), ale mimo wszystko trzeba ustalić kolejność wydarzeń. Nie znając jednak dat tych wydarzeń także można pokusić się o poprawną odpowiedź. Na pewno pierwszym wydarzeniem było przystąpienie Polski do Rady Europy, co nastąpiło zanim jeszcze rozpoczął się proces integracji z UE (26 listopada 1991). Następnie zaledwie miesiąc po przystąpieniu Polski do UE odbyły się po raz pierwszy wybory do Parlamentu UE (13 czerwca 2004). O traktacie lizbońskim w tym czasie jeszcze nikt nie słyszał, gdyż podejmowano dopiero starania tworzenie wcześniejszego dokumentu jakim był traktat konstytucyjny. W Polsce traktat lizboński ratyfikowano za czasów prezydentury Lecha Kaczyńskiego (12 październik 2009). Ostatnim wydarzeniem była Polska prezydencja w UE, która trwała pół roku od 13 czerwca 2004. Ostatecznie poprawną odpowiedzią do tego zadania jest B – O, D – P – czyli pierwsze i ostatnie wydarzenie.

Zadanie 21

W zadaniu podano stosunkowo dużo faktów, ale niekoniecznie przekładało się to na lepszą orientację. Powód jest prosty: w wydarzeniach z zakresu polityki zagranicznej od wielu lat zdecydowanie najgłośniej i najlepiej zapamiętywaną kwestią jest temat „Polska w UE”. Inne, szczególnie incydentalne wydarzenia szybko wpadają w zapomniane kąty pamięci. Jeśli miało się wiedzę na temat – sprawa prosta. Jeśli nie, to można było kombinować szukając jakichś charakterystycznych punktów opisu. I tak dla pierwszego państwa może być pewna trudność. Pewne cechy wskazują bowiem na to, że mogłaby to być zarówno Ukraina, jak i Litwa (A). Ale o tym, że jest to ten drugi kraj przesądza zdanie „Polska skutecznie
popierała starania tego państwa o członkostwo w UE i NATO”. Ukraina ani w UE ani w NATO nie jest. Druga charakterystyka dla osób o szczególnej „demencji” mogłaby dotyczyć Białorusi (w końcu kraj na wschodzie i też mamy z nim chłodne stosunki). Embargo na mięso może być już sprawą nie znaną. Ale sprawa Katynia przesądza o wszystkim. Zatem rozwiązaniem jest tylko Rosja (B).

Zadanie 22

W zasadzie nie powinno być problemów dla nikogo; traktat z Maastricht. Lizboński to forma „konstytucji” UE, paryski to początki jednoczącej się Europy i powołanie do życia EWWiS, zaś Schengen to układ dotyczący kontroli granicznych.

Zadanie 23

Kwestia ukazana w tym zadaniu była dość znana – olimpiada to w końcu wydarzenie globalne. A jednak… mimo powszechnego łamania praw człowieka w Chinach świat zdecydował się na udział w olimpiadzie w Pekinie, dając tym samym przejaw potężnej hipokryzji. Plakat (A) mówi o tym, że pod szczytnym hasłem olimpiady dokonano swego rodzaju „handlu” prawami człowieka. Potrzeba odbycia się igrzysk była dla świata tak silna, że nikt nie zająknął się na ten temat. Świat milczał, a ofiarami tego milczenia byli konkretni ludzie. Jeśli chodzi o argumenty, to można sformułować następujące: (B) po pierwsze od praw człowieka nie może być wyjątków i żadna cena (choćby najwspanialsza olimpiada) nie może być usprawiedliwianiem dla ich łamania, a po drugie tylko działanie może coś zmienić – stagnacja niczego nie zmieni.

Zadanie 24

W zadaniu tym wielość materiałów źródłowych z pewnością mogła stanowić utrudnienie. Pojawiła się bowiem konieczność łączenia źródeł, zestawiania ich wyników i doszukiwania się między nimi zależności i powiązań. W przypadku pierwszego punktu (A) pełna odpowiedź znajduje się na wykresie kołowym, to znaczy oboje małżonków pracują w modelu mieszanym i partnerskim, co daje w sumie 51 proc. Jeśli chodzi o punkt B, to z tabeli pierwszej wynika, iż w każdej grupie wiekowej największy odsetek ludzi pragnących potomstwa znajduje się wśród osób z wykształceniem wyższym (B1), a także preferujący model partnerski małżeństwa (B2). Jeśli chodzi o ostatnią kwestię w tym punkcie (B3), to odsetek małżeństw mieszanych, które nie potrafią udzielić odpowiedzi na pytanie ile chcieliby mieć dzieci, wynosi 21 proc.

Odpowiedź na kwestię trzecią (C) jest nieco dłuższa, gdyż wymaga ogarnięcia czterech modeli małżeństwa. Poza tym jest odpowiedzią otwartą, a co za tym idzie jest w niej większe pole do interpretacji – także dla egzaminatora. A to zawsze może być podstawą do odjęcia punktów. Trzeba więc wyrażać się bardzo precyzyjnie. Generalnie odpowiedź może brzmieć następująco (pogrubioną czcionką ujęto kluczowe zwroty): „Każdy z czterech modeli małżeństwa musi być inaczej oceniony z punktu widzenia równouprawnienia. W modelu mieszanym kobieta jest najbardziej obciążona, gdyż nie dość , że pracuje zawodowo, to jeszcze zajmuje się prowadzeniem domu. Jest to zatem model najbardziej niesprawiedliwie rozkładający obowiązki rodzinne. gdyż kobieta ma w nim więcej obowiązków. Modele tradycyjny i odwrócony są swoim dokładnym odwróceniem. Jest w nich więcej podziału obowiązków, ale wpisują każdą z osób (kobietę i mężczyznę) w jeden model rodzinnej roli. To oczywiście nie musi być niesprawiedliwe, gdyż może to dokładnie odpowiadać potrzebom każdej ze stron, ale może być też formą społecznego przypisania do roli, jakiej się nie chce (np. w rodzinie tradycyjnej kobieta chciałaby pracować i wolałaby, aby to mąż zajmował się domem). I wreszcie model partnerski, w którym podział obowiązków realizowany jest wspólnie przez obojga rodziców. Z pewnością model ten jest najbardziej „rodzinny”, budujący więź i wzajemną odpowiedzialność, ale nie można powiedzieć, że jest bardziej sprawiedliwy. To w końcu indywidualna kwestia ocen samych małżonków, w ramach której może się zdarzyć, że modele tradycyjny i odwrócony będą wdrażane po świadomym wspólnym wyborze. I wtedy też nie można im odmówić „rodzinności” i wzajemnej odpowiedzialności i więzi.

Zadanie 25

Zadanie, w którym odrobina wiedzy by się przydała. Ale… można też wydobyć odpowiedzi nie mając dokładnej wiedzy o mniejszościach, ale posiadając wiedzę (zupełnie podstawową przecież) o geografii politycznej (z kim sąsiadujemy). Wiadomo bowiem, że najczęściej mniejszości są efektem zmian granic w obrębie pewnego regionu. Z tym, że pewne kwestie mniejszościowe są dość oczywiste (fakt, gdzie mieszkają Białorusini, Słowacy, Czesi, Litwini czy Ukraińcy), a niektóre nie (Niemcy – gdyż oni mieszkają w głębi Polski, nie bezpośrednio przy granicy Niemiec). I tu trzeba mieć odrobinę historycznej wyobraźni. W zadaniu mamy na mapie pięć potencjalnych mniejszości, ale tylko trzy z nich są opisane. Jeśli chodzi o A, to Spisz i Orawa jest terenem dzielonym przez Polskę i Słowację. Stąd też wiadomo, że chodzi o Słowaków (1). Drugą wskazówką jest to, iż Słowacy (w przeciwieństwie do Czechów) są w większości praktykującymi katolikami. Mniejszość opisana w punkcie B może być tylko jedną mniejszością istniejącą w Polsce, gdyż tylko ona ma swoich przedstawicieli w Sejmie RP – czyli Niemcy (5). Oczywiście dla kogoś, kto nie ma wiedzy i nie zna w ogóle historii, mogliby to być też Czesi, bo w końcu Opolszczyzna graniczy z Czechami. Ale jak wiadomo tak nie jest. I wreszcie trzeci punkt, czyli C. Na wschodniej granicy mamy aż trzy numery. Ale jedna wskazówka – południowo-wschodnia część województwa podlaskiego – ogranicza nam to do jednego. Stąd też wiadomo, że chodzi o Białorusinów (3). Dwa pozostałe numery to Litwini (2) oraz Ukraińcy (4).

Zadanie 26

Punkt pierwszy jest oczywisty, gdyż wynika z przytoczonego tekstu. Przyczyny problemów adaptacyjnych (A) to:

  • fakt bycia drugim lub trzecim pokoleniem Polaków urodzonych i wychowanych w byłym Związku Radzieckim
  • zróżnicowanie etniczne
  • nie znajomość obyczajów
  • problem nie znajomości języka

Jeśli chodzi o punkt B, to różnica ta jest dość oczywista: repatrianci w zakresie kryterium narodowości etnicznej uważani są za Polaków, a emigranci nie. Ci pierwsi wystarczy więc, że powrócą do macierzy i otrzymują obywatelstwo, ci drudzy muszą spełnić określone warunki formalne (osiedlenie się i długość przebywania na terenie Polski, język).

Zadanie 27

Na marginesie mały komentarz: przepaść między aktywnością najbardziej aktywnych (Szwedzi, Duńczycy, Norwegowie, Holendrzy), a najmniej aktywnych (Polacy, Węgrzy, Grecy) jest porażająca… Ale wracając do zadania… Jeśli weźmiemy średnią arytmetyczną dla krajów iberyjskich, to wyjdzie nam wynik: (0,5+0,7)/2 = 0,6. Jeśli chodzi o kraje skandynawskie, to wynik jest następujący: 2,6+2,5+2,4+1,6 = 2,275. Jeśli teraz aktywność wyższą podzielimy przez niższą, wyjdzie nam o ile ci pierwsi są bardziej aktywni od drugich: 3,8. A zatem aktywność społeczna mierzona przynależnością do organizacji społecznych jest niemal czterokrotnie wyższa większa niż w iberyjskich. W klucz CKE był błąd, gdyż odpowiedź sugerowała, iż tylko ponad dwukrotnie. To zbyt duże uproszczenie.

Zadanie 28

Na podstawie tabeli można stwierdzić, iż ilość Polaków zaangażowanych społecznie wzrasta, jednak jest to proces niezmiernie powolny (spadek o 7 proc. osób niezaangażowanych i wzrost o tyle samo osób zaangażowanych w jednej lub większej ilości dziedzin).

Zadanie 29

Z tabeli z zadania widać wyraźnie, że im bardziej osoby są zaangażowane w jakąś działalność, tym większe w nich przekonanie, iż wspólnie można pomagać innym i wspierać ich w rozwiązaniu ich problemów (od 63 do 84 proc.) Gdy nie jest się zaangażowanym, czyli de facto nie ma się wyobraźni co można robić dla innych, osób o takim przekonaniu jest zaledwie 34 proc.

Zadanie 30

Poprawnymi odpowiedziami są B i C. „A” nie jest poprawne, gdyż ten powód pomagania jest drugi w kolejności. Zaś „D” to nie tyle co siódmy, ale „nieco ponad co ósmy”.

Zadanie 31

Powodów, dla których warto ufać innym jest zapewne wiele. Ale Piotr Sztompka wspomina o kilku z nich:

  • bo w sposób nieodłączny nasze życie przebiega wśród innych
  • bo w ten sposób zrealizujemy własne potrzeby
  • bo obcowanie z innymi to przyjemność
  • bo tylko tak możemy tworzyć wartościowe relacje (w miłości, w przyjaźni, w życiu codziennym)
  • bo takie założenie jest lepsze (choć nie mamy pewności czy drugi nas nie zawiedzie)

Zadanie 32

W tym zadaniu do zdobycia jest 15 punktów. To stosunkowo dużo, choć w procentach nie aż tak, jak w przypadku pracy pisemnej arkusza rozszerzonego. Analizując to zadanie warto zdać sobie sprawę, iż mimo, że w poleceniu nie ma mowy o wymogach liczbowych określonych argumentów (w sensie ile razy trzeba coś wymienić), to jednak jasne jest, iż w ocenianiu takie kryterium musi się pojawić. W końcu egzaminator na jakiejś podstawie musi ocenić pracę. Dlatego też formułując pisemną wypowiedź warto na początku zrobić plan punktowy, czyli plan treści z adnotacją ile za jakie elementy spodziewamy się dostać punktów. W ten sposób nasza strategia pisania stanie się maksymalnie racjonalna.

Analizując polecenie, plan taki mógłby wyglądać następująco:

  • scharakteryzowanie problemu wolontariatu w Polsce – podanie przykładów: 2p – przykłady dwóch organizacji, 2p – krótkie wskazanie podejmowanych przez nie działań
  • skutki, jakie przynosi aktywność w ramach działalności wolontariackiej: 2p
  • stopień zainteresowania taką formą pracy w Polsce – omówienie przypadku: 2p
  • propozycja działań samorządu oraz władz państwowych mogących wzmocnić ten rodzaj aktywności: 2p
  • materiały źródłowe: 2p
  • pamiętanie o właściwej formie językowej: 1p

W takim prostym zestawieniu wyszło tego 13 punktów. To mało, gdyż wciąż brakuje dwóch do kompletu. Zatem trzeba na ten plan spojrzeć tak, aby ocenić, gdzie można jeszcze dodać te dwa punkty. Oceniając jednak, czy rzeczywiście dana czynność jest tego warta, gdyż za dodane 2 punkty powinna także iść większa doza opisu. Wydaje się, że owe dwa brakujące punkty można dodać do propozycji działań samorządu i władz państwowych. Będzie do każdego po dwa czyli w sumie cztery. I komplet punktów za całość.

——————————————————————————————————

Szerzej o sposobie przygotowania planów prac pisemnych można przeczytać w publikacji Trener – maturalna praca pisemna oraz w poradniku umieszczonym na naszym serwisie.

Chcesz zobaczyć analizę arkusza rozszerzonego? Zobacz tutaj.

2.2. Poziom rozszerzony

Panel ucznia

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Zarejestruj się Zapomniałem hasła...
POWTÓRKA MATURALNA
ponwtśrczwptsobnie
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031 
       
     12
17181920212223
24252627282930
31      
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
2627282930  
       
Szkoła języków obcych Profi-lingua