Jedna praca – trzy plany

——————————————————————————————————

Część trzecia arkusza maturalnego – czyli praca pisemna – to bodaj najtrudniejsza z „maturalnych konkurencji” z wos-u. I nie w tym rzecz, iż zdarzają się w tej kwestii tematy naprawdę trudne, ale w tym, że napisanie dobrej pracy daleko wykracza poza zwykłą formułę przelewania na papier swojej erudycji. Co mam na myśli pisząc te słowa? Przede wszystkim rolę konstrukcji, która musi być bardzo ściśle uwarunkowana strukturą samego polecenia. Podstawą jest zatem nie tyle wiedza, ale dobry plan pozwalający skierować argumentację na „precyzyjnie wyprofilowane dla nas tory”. Jeśli planu zabraknie, nawet dobra wiedza może nie pomóc.

Aby właściwie przygotować się do napisania dobrej pracy maturalnej warto mieć pewną wiedzę na temat możliwych do wystąpienia w arkuszu poleceń. Od samego początku istnienia obecnej formuły matury polecenia formułowane były na trzy równe sposoby, co prowadziło do tego, iż należało w zakresie tworzenia planu postępować nieco odmiennie. A inna okazywała się także konstrukcja samej pracy. To jednak czy warto być nieustępliwym i ćwiczyć na różne sposoby pisanie planów i samej pracy pokazuje doświadczenie. W swojej praktyce nauczycielskiej dominuje sytuacja, że przychodzące do mnie na zajęcia osoby początkowo osiągają poziom 5-6 punktów (średnio), by po pół roku wytężonej pracy regularnie osiągali w bardzo odmiennych tematach 15. Wierzę w to, iż wszystko dzięki pewnej propozycji, jaką im złożyłem: „Wykształćcie w sobie metodę i nabierzcie nowych przyzwyczajeń”. Dzielę się zatem tym, co przez kilka lat udało mi się wypracować wraz z kilkoma rocznikami moich uczniów. Oczywiście nie znaczy to, że metoda jest doskonała, ale jest rozwiązaniem, które działa. I to działa bardzo skutecznie. A jeśli będziecie dokonywać własnych jej udoskonaleń dostosowanych do Was – znakomicie. Najważniejsze by działać z planem.

„W przygotowaniu do pisania pracy pisemnej trzeba zdać sobie sprawę z trzech podstawowych kwestii, które miały wpływ na kształt metody. Po pierwsze każda praca pisemna w arkuszu z wos-u jest punktowana na 20 pkt. Jednak wśród owych punktów kilka przyznawana jest za tzw. elementy stałe zaś reszta za elementy związane z tym konkretnym tematem. Gdyby praca była wolną wypowiedzią na dany temat, można by powiedzieć, iż perspektywa pisania byłaby niezmiernie szeroka. Jednak (o czym już wspominałem) w tematach prac autorzy poleceń wskazują, o jakie elementy danego zagadnienia chodzi (to minimum), a często nawet wskazują dokładną ilość każdego z typów ocenianych elementów.” Warto to zobaczyć na przykładzie, który już przywoływałem w artykule Trzy kwestie, o których trzeba wiedzieć:

Scharakteryzuj współczesne społeczeństwo obywatelskie, uwzględniając po dwa pozytywne i dwa negatywne aspekty jego funkcjonowania. Wymień i omów po dwa czynniki społeczno-ekonomiczne, polityczne i historyczne utrudniające tworzenie społeczeństwa obywatelskiego w Polsce. Zaproponuj sposoby przezwyciężania negatywnych aspektów jego funkcjonowania (po dwa w odniesieniu do każdego z czynników). W swojej wypowiedzi wykorzystaj dwa materiały źródłowe zamieszczone w arkuszu.

Zamieszczone powyżej polecenie jest przypadkiem maksymalnego doprecyzowania. Zawiera nie tylko czasowniki operacyjne ściśle wskazujące jakie czynności będą punktowane, ale także zawiera liczebniki określające ilość poszczególnych argumentów (np. dwa pozytywne i negatywne, dwa społeczno-ekonomiczne itp.). To oczywiście może być wyartykułowane w różny sposób, ale generalnie chodzić będzie o to, aby już w poleceniu określić o jakie 16 pkt idzie gra (16, gdyż tyle związanych jest z treścią konkretnego tematu, a cztery to punkty stałe za kompozycję i użyte materiały).

„Druga sprawa to fakt, iż wymagana jest od zdającego określona treść. W przypadku pracy starego typu zdający mógł pisać wszystko co wiązało się z tematem bez jakiegokolwiek ograniczania treści. Mógł dobierać kartki i zawierać w pracy każdy nowy wątek który okazałby się trafny. W tym momencie istnieje ograniczona ilość stron przeznaczonych do pisania (co zmusza do konkretności), a poza tym wątki dotyczące poruszanej kwestii ale nie zawarte w poleceniu nie działają w żaden sposób na korzyść zdającego. Są po prostu pisaniem nie na temat. Należy zatem wyraźnie odnieść się tylko do tego, co zawarte jest w poleceniu.” W przypadku takiego polecenia, jak to zaprezentowane powyżej dziwić może popełnienie pomyłki.

Ostatnia, trzecia już sprawa, o której należy pamiętać to fakt, iż należy obficie korzystać z materiałów zawartych w arkuszu. Na dwóch poziomach. Po pierwsze jako źródło danych i gotowych argumentów. I po drugie jako materiał do punktowania.

Dochodzimy zatem do momentu, w którym należy wskazać trzy kluczowe działania, jakie każdy zdający maturę z wos-u powinien zrealizować PRZED przystąpieniem do pisania pracy. Należy opisać za co dostajemy punkty i ile (czasowniki operacyjne), należy wypisać jakich treści się ode mnie wymaga (także określając w jakiej ilości) i wreszcie trzeba wskazać wymaganą ilość odwołań do materiałów źródłowych z części II arkusza. Aby wykonać te wszystkie czynności trzeba około 15-20 minut czasu, który wyłącznie zapracuje dla Was. „Na każdym późniejszym etapie ten poświęcony czas będzie o wiele bardziej przynosił korzyści, niż gdyby zabrać się spontanicznie (jak czyni większość) do dzieła. Początkowo owe trzy zadania będą przychodzić nieco sztucznie. Jak w każdym przypadku kiedy uczymy się nowych umiejętności. Jednak z czasem ich wykonywanie stanie się odruchowe i pozwoli z dużą sprawnością realizować wszystkie zawarte w poleceniu elementy. Jakież to zatem zadania?”

1 2 3 4

Panel ucznia

Nazwa użytkownika:

Hasło:

Zarejestruj się Zapomniałem hasła...
POWTÓRKA MATURALNA
ponwtśrczwptsobnie
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
262728293031 
       
     12
17181920212223
24252627282930
31      
   1234
567891011
12131415161718
19202122232425
2627282930  
       
Szkoła języków obcych Profi-lingua